|
<p>
jpujI swihb</p>
<p>
</p>
<p>
< siq nwmu krqw purKu inrBau inrvYruAkwl mUriq AjUnI sYBM gur pRswid ] jpu ]</p>
<p>
<span style="color:#0000cd;">eykqÍ hY (inrMkwr, jo nwnqÍ ivc) ENkwr (rUp ho ky Pyr eykqÍ) hY[ (auh eykqÍ) sdw iQr (eykqÍ hY, aus dw) nwm hI hY (‘sqX’ ArQwq) sdw iQr rihx vwlw cyqn vjUd[ (auhI id`s rhI qy nw id`s rhI nwnqÍ dw) rcxhwr hY, (inrI koeI inrijMd SkqI jW s`qw mwqR nhIN pr auh) purK hY, (purK auh jIv ArQW ivc nhIN pr jIv SryxI dy bnwaux vwlw krqw purK hY, bRhmwidkW vW|U dyvqw SryxI ivcoN vI purK nhIN jo BY qy vYr ivroD ivc Awey, Eh qW) fr qoN rihq hY, vYr qoN rihq hY[ (ienHW sBnW qoN Eh ieauN bI au~cw hY ik eyh swry kwl ivc Awey pr auh Akwl hY, Akwl ho ky auh AxhoNd nhIN, auh mUrq=hoNd hY ArQwq aus dw) srUp kwl qoN rihq hY, (so aus dw vjUd jIvW Xw AvqwrW vW|U jnm ivc Awauxy vwlw nhIN) auh jUn (ivc Awaux) qoN rihq hY (ArQwq aus dy vjUd dw koeI kwrx nhIN, sgoN auh qW) Awpxy Awp qoN, Awp pRkwS srUp hY[ (AYsw hY auh sqX srUp Akwl purK ijs dw pRiqpwdn jpujI ivc hoxw hY, auh) gurU dI ikRpw nwl pRwpq huMdw hY[jpu[</span></p>
<p>
</p>
<p>
Awid scu jugwid scu ]hY BI scu nwnk hosI BI scu ]1]</p>
<p>
<span style="color:#0000cd;">(auh) Awid ivc s`c sI, jugW dy Awid ivc s`c sI, hux BI scu hY, hovygw BI scu (kihMdy hn gurU) nwnk]1]</span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em><em>1=iek, ieh sMgXw hY, sMKXw vwck ivSySx nhIN[ ‘eyks eykMkwru inrwlw] Amru AjonI jwiq n jwlw] Agm Agocru rUpu n ryiKAw] Kojq Kojq Git Git dyiKAw]’ (ib: m: 1838)</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>2. </em><em>‘E’ ieh purwqn smyN qoN prmySvr dw lKwXm A`Kr hY[ gurmq ivc aucwrx ies dw ‘EAMkwr’ hY[ XQwEAMkwru kIAw jIin iciq] (rw: dK: EAM:)[ ieh A`Kr sMkyq hY vwihgurU jI dy smu`cy srUP dw, ijs ivc aus dI inrguxqw qy srguxqw AByd rUp vic ivdmwn hY, kwrj qy kwrx rUpqw sMimilq hY[ prMqU vXwkrx vwly ‘E’ dw (DwqU Av@=r`KXw krnI qoN bixAw d`s ky) rKXk ArQ BI krdy hn[ ies nUM mMgl jnk pd bI d`sdy hn[ aupinSdW ivc ieh inrgun srgun dw lKwXk d`isAw hY qy hor qRY Awid vMf ivc krky vyrvy bhuq idqy hn[ pOrwxkW ny ies nUM au.A.m. qRY A`KrW qoN bixAW d`s ky bRhmw ibSnu mhyS ArQ bI ley hn[ pr gurmiq ivc ieh iksy AYsI vMf ivc nhIN vMfIjdw[ ieh iek A`Kr hY qy prmySur ies dw ArQ hY[ ieh lKwXk hY ik Es inrgux dw jo srguxqw Dwrn krky iPr iek hI hY[ XQwinrMkwr Awkwr Awip inrgun srgun eyk] eykih eyk bKwnno nwnk dyk Anyk] (bw:A:m:5250)</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>3. </em><em>Siq=jo kwl Akwl sdw hI iQr rhy, kwl ijs pr hwvI nw hovy[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>4. </em><em>krqw purK=sWK (qy Xog) ny ‘purKu’ mMinAW hY, ijs dI murwd ArbI pd ‘rUh’ smwn hY[ sWK dw ‘purK’ krqw nhIN hY[ Xog dw ‘purK ivSyK’ bI krqw nhIN, ieh gurU jI dw d`isAw ‘purKu’ krqw hY, ArQwq krqw pOr^q vwlw cyqn vjUd hY[ koeI Acyqn SkqI mwqR nhIN, nw hI koeI inSyvK Acyqn hoNd mwqR hY; purK dw hor ArQswry pirpUrx bI hY, jo krqw ho ky v`K nhIN bYTw hoieAw, pr AwpxI crnw ivc pirpUrx hY[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>5. </em><em>bRhMmW AwidkW nUM ‘krqw’, ‘cyqn’ qy ‘dyvqw’ krky mMinAW jWdw hY, pr Eh fr qy vYr, Awidk BwvW ivc vrqy[ ies krky Awpxy krqw purK nUM gurU jI ny inrBau inrvYr ikhw hY[ iPr aus qoN v`fw koeI hY nhIN, ies krky inrBau hY[ aus dy qu`l koeI nhIN ies krky inrvYr hY[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>6. </em><em>ieh krqw purK kwl dy v`s ivc bI nhIN hY[ dsm gurU jI PurmwauNdy hn: bRhmw ibsn rudR sUrj sis qy bs kwl sbY hYN] (dyv gMDwrI pw:10)[ mUriq qoN murwd vjUd Xw srUp dI hY[ Bwv, aus dw srUp hY Ar auh srUp kwl qoN rihq hY[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>7. </em><em>sMs:,Xoin[ pRwikRq, join[ pu: pMjwbI, jon qy jUn[ ‘A’ joV ‘jUn’ joV ‘eI’ = AjUnI = jo grB ivc nw Awvy, ijs dI auqpqI dw kwrx nw hovy[ kwrx rihq[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>8. </em><em>so gurmq dw inrMkwr jIkUM BY, vYr qy kwl qoN aupr hY iqvyN jnm qoN Xw iksy kwrx qoN vjUd ivc Awaux vwly srUp qoN bI aupr hY[ svyqw svqr dy aupinKd dy 6, 16 prmwqmw nUM AwmXoin ikhw hY (sPw 410 hXUm dy qrjumy dw)[ ieho Bwv ‘Ajoin’ dw hY[ ijs dw kwrx koeI nhIN, auh Awp hI Awpxw kwrx hY[ auh qW sYBM=’suqy pRkwS Awpxy Awp qoN’ hY[ (sMs:,svMX[ pRwikRq, sXN[ pu: pMjwbI, sX, sY[ sMs:qy pRwikRq ‘Bw’=pRkwS, cwnxw[ ‘Bw’ qoN, ‘BM’, sYBM=Awpxy Awp qoN Awp pRkwS srUp)[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>9. </em><em>aus dI pRwpqI dw swDn sMKyp ivc AYauN kQn krdy hn, ik aus dI pRwpqI gurU dI imhr nwl huMdI hY[ pRswid, sMsikRq ‘pRswdX’ dw rUp hY, ArQ hY gurU ikRpw duAwrw[ gurbwxI ivc gurpRswid dw ieh ArQ Awp bI kIqw hoXw hY: ‘gur pRswid pweIAY prmwrQu’] (sv:m:4 ky)[ gurpRswid dw ieh ArQ Awp bI kIqw hoXw hY: ‘gur pRswid pweIAY prmwrQu’] (sv:m:4 ky)[ gurpRswid dw ArQ gurU dI ikRpw duAwrw hY ‘gurU v`fw’ nhIN aus dw pRmwx ieh hY‘eykMkwru siqgur qy pweIAY hau bil bil gur drswiexw]’ (mw:so:m:581078)[ punw: ‘hir jIau sB mih rihAw smweI] gurprswdI pwieAw jweI]’ (mw:so:m:3151066)[ Agy ausdy srUp gux qy pRwpqI dy vyrvy dyxgy[ ies mUlmMqR ivc srUp dw vrxn kIqw hY[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>10. </em><em> jpu, ies bwxI dw nwauN hY, pr keI purwnIAW bIVW dy qqkry ivc nwm ‘jpu nIswxu’ AwieAw hY[ pr ies pd dy eyQy rKx ivc Bwv ieh hY ik ieh pwT jp krn vwsqy hY, jpu kro[ (dyKo pusqk pMj pauVIAW dw tIkw) ‘jpu’ pd dw ArQ ‘jpu kro’ bI AwauNdw hY, (doKy sv:m:1 ky:‘jpu kl sujsu nwnk gur shju jogu ijin mwixE’[) suKmnI ivc ‘jwpu’ pd vI ‘jpu kro’ dy ArQW ivc AwieAw hY: ‘ry mn mUV qU qwkau jwpu’] (gau:suK:[)</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>11. </em><em>Awidijs nUM smW khIdw hY aus dy AwrMB hoxy qoN pihloN[ isRStI dy Awid hox qoN pihloN[ jugwid=jdoN Xug SurU hoey igxINdy hn, isRStI rcnw dy mu`F qoN[ ies dw Bwv hY ik auh sdw siq hY[ ArQwq sdw Awpxy srUp ivc jIauN kw iqauN siQq hY[ ArQwq jo dyS kwl nimq Xw dyS kwl vsqU iqMnW qoN AqIq hovy Ar Pyr nysqI nw hovy, pr hsqI hovy[ (DwqU, As=hoxw)[ </em></span></p>
<p>
</p>
<p>
<span style="color:#b22222;">ies s`c dI pRwpqI ikvyN hovy? ieh g`l jpujI ivc inrUpx hoxI hY[ pihlW Eh swDn d`sdy hn jo privrq hn, pr kwrI nhIN, Pyr Eh d`sxgy jo s`c mu`c kwrgr hn[ {sicAwr bxny dy privrq swDn:}</span></p>
<p>
</p>
<p>
socY soic n hoveI jy socI lK vwr ]</p>
<p>
<span style="color:#0000cd;">(ies sqX srUp nUM pRwpq krny nimq sicAwr hox leI kUV dI kMD qoVny dI loV hY jo kMD ik nhIN tu`tdI ieSnwn Awid srIr Dox vwly krmW nwl, ikauNik srIrk) Soc krn nwl (mn dI) suc nhIN pRwpq huMdI, cwhy lK vwrI su`cm ipAw krW[</span></p>
<p>
</p>
<p>
cupY cup n hoveI jy lwie rhw ilv qwr ]</p>
<p>
<span style="color:#0000cd;">(Blw jy mYN bolW hI nW, qW qW JUT bMd ho igAw? Awpy sicAwr bx igAw, ies pr d`sdy hn ik bolx v`loN) cu`p kr rihx nwl (mn nUM vwSnw dy vyg dI kUVI lgn v`loN) cu`p (SWqI) nhIN ho skdI, cwho (iek) qwr (b`JvIN) ilv lweI rKW[</span></p>
<p>
</p>
<p>
BuiKAw BuK n auqrI jy bMnw purIAw Bwr ]</p>
<p>
<span style="color:#0000cd;">(Blw jy bRq Dwrn kr lvW qW scXwr ho jwvW? PurmwauNdy hn: iesy qrHW bRq Dwrn krky=) BuiKAW rihxy nwl (vwSnW ivc v`sxy vwlI kUVy pdwrQW dI) Bu`K (=iqRSnw kdy) iqRpq nhIN huMdI, cwho bRqW dy pRBwv krky cOdW) purIAW (dy pdwrQW) dy Bwr pRwpq kr lvW[</span></p>
<p>
</p>
<p>
shs isAwxpw lK hoih q iek n clY nwil ]</p>
<p>
<span style="color:#0000cd;">(Blw jy sMXm swDn C`f ky bu`DI dI cwqurXqw vrqI jwey qW? PurmwauNdy hn ik) isAwxpW cwho hzwrW l`KW hox (Eh hauN AwiSRq hox krky aury hI rih jWdIAW hn, Dur s`c dy dyS q`k) iek bI nwl nhIN jWdI[</span></p>
<p>
</p>
<p>
ikv sicAwrw hoeIAY ikv kUVY qutY pwil ]</p>
<p>
<span style="color:#0000cd;">(iPr d`so) kIkUM sicAwr bxIey qy kUV dI kMD ikkur tu`t jwvy? (jo swfy qy aus dy ivcwly iv`Q pw rhI hY)[</span></p>
<p>
</p>
<p>
hukim rjweI clxw nwnk iliKAw nwil ]1]</p>
<p>
<span style="color:#0000cd;">(sicAwr bxn dw s`cw swDn:) hy nwnk prmySur dy (aus) hukm (Anuswr) qurny (krky, jo aus ny jIv dy) nwl ilK id`qw hY (sicAwr bxIdw hY)]1]</span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em><em>socY=Soc krny nwl[ Soc=Soc, suc, pivqRqw[ socI=Soc krW[ sMs: Soc=jl im`tI Awid nwl pivqRqw krnI)[ suic=pivqRqw (dyKo koS Kw:tRY:su:)[ Soc krY idnsu Aru rwiq] mn kI mYlu n qn qy jwiq] (suK:)[ (A) socy=soc krny nwl[ mwnisk vIcwr mwqR dy krny nwl[ 1825 ib: qoN pihly ‘socY’ dw ArQ ‘mn dI vIcwr nwl’ kIqw jWdw irhw hY[ socxw=vIcwr krnw[ 1852 ivc ‘pivqRqw krny nwl’ Ar ‘SMSw krny nwl’ ArQ kIqy gey[ iPr BwnI mnI isMG dy tIky ivc qy 1889 ivc Bw: sMqoK isMG dy ilKy tIky ivc ‘jl imRqkw Awid qoN jo soc kIqI jwvy’ ArQ kIqy gey[ ies qoN mgroN pMfq tIkwkwrW ny duie ArQ AYauN imlw ley: (kyvl) soc (vIcwr) mwqR dy krn nwl mn dI Soc (=pivqRqw) nhIN ho skdI, (pivqRqw dy krm nwm jp Awid dy krn nwl pivqRqw huMdI hY)[ AQvw (ieSnwn Awidk) pivqRqw dy krny nwl (mn dI) pivqRqw nhIN ho skdI, qusIN BwvyN l`KW vwr soc vIcwr krky vyK lvo[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>2. </em><em>ieQy ‘vwSnw ruk ky nwm dy pRvwh ivc mgn hoxw’ ilvqwr dw Bwv nhIN, pr bgly Xw ib`lI vW|U iek t`k DXwn joVn qoN Bwv hY, jdoN auh srIr krky cu`p huMdy hn pr mn ivc m`CI qy cUhy dI vwSnw bol rhI huMdI hY[ ‘ilv’ pd bgly dI smwDI leI sRI gurU gRMQ swihb jI ivc AwieAw hY: ‘Tg idsit bgw ilv lwgw’[ (pRBwqI byxI jI1351)</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>3. </em><em>Bwv, bRq Dwrn krny nwl BI scXwr nhIN ho skIdw ikauNik ‘bRq Awid’ krny krm kWf d`sdw hY qy aus Anuswr bRq dw Pl pdwrQW dI pRwpqI hY, pdwrQW dI pRwpqI iqRSnw nUM vDwauNdI hY[ pdwrQW dI iqRSnW kUV ivc rKdI hY, ikauNik pdwrQ qW ieQoN dy kIh ieMdr Awidk purIAW dy bI kUVy (nwSmwn) hn[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>4. </em><em>AMdr mn nUM qy mn krky A`KW, kMn, n`k, mUMh swry ieMidRAW nUM Bu`K vwpr rhI hY, auh kyvl AMn dy iqAwg nwl ikvyN hty? Ies dw aupwau ieauN hYN: ‘AwKxu AwiK n rijAw sunix n rjy kMn] AKI dyiK n rjIAw gux gwhk iek vMn] BuiKAw BuK n auqrY glI BuK n jwie] nwnk BuKw qw rjY jw gux kih guxI smwie]’ (mwJ:vwr19)[ (sUcnwkeI ‘BuiKAw’ dw ArQ BuiKAW rihx dI QW ‘Bu`Ky rihx vwly’ kr lYNdy hn[ BuiKAW dw ArQ BuKy (=iqRSnwlU) krn nwl kvI sMqoK isMG jI ilKdy hn ik ‘AkWf pRkQn doK’ AwauNdw hY (AkWf pRkQn doS=pRQm krY brnn ijs qweIN[ bIcih brnih Aor bnweI)[ ‘BuiKAw’ dw ArQ ‘iqRSnw AwSkq rihx nwl’ kIiqAW bI dUKn dUr nhIN huMdw ikauNik iqRSnw dy v`s rihxw koeI swDn nhIN hY, jYsy ik ‘soc’ qy ‘cup’ swDn hn[ quk dy ArQ kTn hox krky hor bI AYauN jqn guxI jnW vloN hoey hn: 1. Bu`iKAW rihxy vwly iqRSnW nhIN htdI, (qy) purIAW qy pdwrQ pRwpq kr lvW qW bI dUr nhIN huMdI[ 2. Bu`iKAW rihxy nwl iqRSnW nhIN imtdI, (ieh qW imtdI hY jy) cOdW hI purIAW dy pdwrQW qoN mn nUM bMnH lvW rok lvWBwv vYrwg krW[ 3. (prmwqmw dy imlx dI) Bu`K Bu`iKAW rihx nwl nhIN dUr huMdI, cwhy 14 lokW dy pdwrQ iqAwg idAW[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>5. </em><em>sMs:,sgXwn, pRwikRq, sXwx, pMjwbI isAwx, isAwxp[ isAwxp dw Bwv hY bu`iD dw cmqkwr, cwhy auh mn dI ApxI cqurweI dw hY, cwhy SwsqR dy vIcwr dw, cwhy ivdvwn qy cqur purKW dI suhbq qy isKXw hoieAw[ ies ivc hor swry buiD dy swDn, jo lokI kr rhy hn, Aw gey[ ‘shs isAwxp nh imlY myrI ijMduVIey jn nwnk gurmuiK jwqw rwm]’ (ibhw: m: 46541) ‘sMjm shs isAwxpw ipAwry iek n clI nwil]’ (so:m:5, ASt2461)</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>6. </em><em>AglI pauVI qoN pqw lgdw hY ik kUV dI pwl ‘haumY’ hY[ punwhau hau BIiq BieE hY bIcY (so:m:5)[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>7. </em><em>ArbI rzU (=KuS hoxw) qoN pd ‘rzw’ Xw ‘irz’ bxdw hY[ ‘rzw’=KuSI hox dI hwlq, KuSI, pRsMnqw, ‘eI’ pRqy lw ky ‘rjweI’ bxwieAw qW ArQ hoieAw pRsMnqw vwlw, KuSI nwl mMn lYx vwlw[ gurbwxI ivc ies ArQ dw vrqwau bI AwieAw hY, XQw: ‘jYsy sc mih rhau rjweI’] (iblw:m:1)[ Awm pMjwbI qy gurbwxI ivc ‘rjweI’ dw ArQ AwgXw dyx vwlw, hukm krny vwlw kIqw jWdw hYArQwq prmySur[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>8. </em><em>XQwismir goivMdu min qin Duir iliKAw[ (A) ieauN bI krdy hn: prwrbD krm jIv dy nwl ilKy hoey hn[ (sMpR:)</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>9. </em><em> mlu kUVI nwim auqwrIAnu jip nwmu hoAw sicAwru](vwr rwm:m:39951)[ Bwv nwm rzw qy lY jWdw hY[ ikauNik ‘eyko nwmu hukm hY…’ (is:rw:m:172)</em></span></p>
<p>
</p>
<p>
hukmI hovin Awkwr hukmu n kihAw jweI ] hukmI hovin jIA hukim imlY vifAweI ] hukmI auqmu nIcu hukim iliK duK suK pweIAih ] ieknw hukmI bKsIs ieik hukmI sdw BvweIAih ] hukmY AMdir sBu ko bwhir hukm n koie ] nwnk hukmY jy buJY q haumY khY n koie ]2]</p>
<p>
<span style="color:#0000cd;">(aus dy hukm dw Qhu d`so? au~qr : aus dw) hukm kQn nhIN kIqw jw skdw (pr aus dy) hukm nwl Awkwr (ArQwq sUrqW vwly pdwrQ qy ieh sUrq vwlw jgq) rcy jWdy hn[ (iPr ies jgq ivc rihx vwly qy pdwrQW nUM mwxn vwly) jIv hukm nwl rcy jWdy hn; (ausy dy) hukm nwl (jIvW nUM) vifAweI imldI hY; hukm nwl hI (jIvW ivc) auqm qy nIc hn, hukm duAwrw ilKy gey (lyKW Anuswr) duK qy suK pweIdw hY[ ieknW nUM qW hukm nwl bKiSS pRwpq huMdI hY qy iek hukm nwl sdw (jnm mrn dy) ckR ivc Buvwey jWdy hn[ sB koeI hukm nUM koeI smJ lvy qW hy nwnk! iPr auh aus haumY dw nwauN nw lvy (ArQwq aus dI hauN tu`t jweygI, ieh hauN hI kUV dI pwl hY jo swnUM sicAwr nhIN hox dyNdI, hauN tu`tI qW sicAwr ho igAw)]2]</span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em><em>eyko nwmu hukm hY nwnk siqguir dIAw buJwie jIau] (isrI m:172)</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>2. </em><em>haumY bUJY qW dru sUJY] (Awsw vwr m:1466)</em></span></p>
<p>
</p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#b22222;">ieh ‘hukm’ koeI suqMqR pRbMD nhIN jo Awpxy Awp ‘aupr kQI jgq mirXwdw’ nUM tor irhw hY, ies ‘hukm dw krny vwlw’ hukmI hY[ hukm qW Awpxy hukmI nwl AByd, aus vW|U Ak`Q hY, pr ausy dy qwx jgq dI rcnw qy pRbMD Awidk kMm tor irhw hY, Aqy hukmI Awpxy hukm nwl ieh mirXwdw clwauNdw hoieAw bI Awp sdw AnMd qy inrlyp hY[ ieDr aus dI rcI hoeI ivc aus dy gwvxhwry AYsy hn jo aus dy bl, dwq, gux, mh`qqw, krqw pn, pRoKqw, ApRoKqw Awid iksy iek p`K nUM lY ky Awpo Awpxy qwx qy vwkPI mUjb kwmnw sihq gwauNdy hn[ ‘hukmI’ jIvW qy ikRpwl ho ky dwqW dyNdw hY, Eh lYNdy hn, Bogdy BUMcdy hn qy jnm dr jnm BUMcdy hn[ pr jYsw ik dUjI pauVI ivc kih Awey hn, jy kdI Eh gwvx hwry hukm nUM bu`J lYNdy qW hauN nivrq ho ky su`D ho jWdy Aqy Eh kIh dyKdy ik hukm swrI jgq pRbMD dI mirXwdw nUM clw irhw hY qy hukmI Alyp vrq irhw hY qy sdw AnMd hY[ ies swrw gXwn gurU jI AglI pauVI ivc bKSdy hn:</span></p>
<p>
</p>
<p>
gwvY ko qwxu hovY iksY qwxu ] gwvY ko dwiq jwxY nIswxu ] gwvY ko gux vifAweIAw cwr ] gwvY ko ividAw ivKmu vIcwru ] gwvY ko swij kry qnu Kyh ] gwvY ko jIA lY iPir dyh ] gwvY ko jwpY idsY dUir ] gwvY ko vyKY hwdrw hdUir ] kQnw kQI n AwvY qoit ] kiQ kiQ kQI kotI koit koit ] dydw dy lYdy Qik pwih ] jugw jugMqir KwhI Kwih ] hukmI hukmu clwey rwhu ] nwnk ivgsY vyprvwhu ]3]</p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#0000cd;">koeI ijs nUM ik (jnm qoN Xw ieQy ABXws, siqsMg qoN koeI SuB) bl (kQn krny dw) ho AwieAw hY (auh) koeI (aus dy) bl nUM gwauNdw hY[ koeI (aus dI) dwq nUM gwauN irhw (qy ies nUM ausdI) inSwnI smJ irhw hY[ koeI (aus dy) guxW qy vifAweIAW dIAW suMdrqweIAW nUM gwauN irhw hY[ (ies qrHW) koeI (aus nUM sm vIcwr nwl qy koeI aus nUM aus) ivdXw duAwrw gwauN irhw hY (ijs dw) vIcwr ivKm hY[ koeI (aus nUM) srIr swjky Kyh kr dyx vwlw (d`s ky) gwauN irhw hY[ koeI (ausnUM) jIv lY ky Pyr dyx vwlw (=krqwr mMn ky) gwauN irhw hY[ koeI (aus nUM ieauN d`s ky) gw irhw hY (ik auh) jwpdw hY (=jwixAW jWdw hY pr pRwpqI ausdI) dUr id`sdI hY) {ArQwq kudrq ivc ivauNq, ihswb qy qrqIb Awid qoN jwp (mihsUs hoxw) qW jWdw hY pr Xog Awid swDnW nwl id`sdw Xw pRwpq kTn huMdw hY}[ koeI aus nUM hwzrw hzUr vyK ky gwauN irhw hY[ (Bwv BgqI gXwn nwl AnuBv krky ApRoKX dyK irhw hY[ ies pRkwr dy) kQy gey kQnW dw AMq nhIN pwieAw jWdw (BwvyN) kRoVW (kQn hwirAW) ny, kRoVW kQnIAW kRoVW vwr khIAW (pr auh dwqW) dyNdw hI dyNdw hY, lYx hwry Q`k jWdy (Bwv lYNdy lYNdy aunHW dy srIr AMq ho jWdy hn, pr dwq Pyr nhIN mukdI, jnm Dwr ky Eh lYx hwry Pyr lYNdy hn ieauN) jugW jugWqrW qoN Bogdy cly Aw rhy hn[ (ies swrI) mirXwdw (aus) hukmI dw hukm clw irhw hY, (pr ies hukm dy sMcwln nwl auh hukmI iksy ilpwiemwnqw Xw iksy soc iPkr ivc gRisAw nhIN jWdw, auh) sdw inrlyp qy AwnMd rihMdw hY]3]</span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em><em>‘ko’ gurbwxI ivKy keI ArQW ivKy AwXw hY[ XQw: ko=nUMsB ko mIqu hm Awpx kInw] (D:m:5671)[ ko=dwrsm ko blu pUrn BweI](gau:m:5202)[ ko=kOxko ko n ibgUqy mY ko Awih](b:kbIr jI)[ ko=koeIkbIrw hmrw ko nhI](slo:kbIr1373)[ ieQy ‘ko’ dw sMpRdweI ArQ ‘koeI’ lY ky tIkw kIqI geI hY[ gXwnI cMdw isMG jI ‘kox’? ArQ lY ky bI tIkw kirAw krdy sn[ sRI nroqm jI A`DI quk ivc kOx ArQ pRSn vwcI krky AglI A`DI quk ivcoN au~qr dw Bwv drswXw krdy sn[ XQw: kOx aus dw bl gw skdw hY? au~qr ijs iksy ivc bl hovy[ pr Bwv qRYhW qRIikAW dw sMpUrn gwauN skx dI Asmr`Qqw qy itkdw hY[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>2. </em><em>qwx=bl, pRwkRm[ Bwv hY aus nUM srb SkqImwn vrxn krnw[ (A) qwx=qRwx=rKXw[ quk dw ArQ: ijs iksy nUM rKXw pRwpq hoeI hYjYsy pRhlwd nUMauh gwauNdw hY[rKXw ArQW ivc qwx pd ‘pg aupyqwxw’ ivc AwieAw hY[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>3. </em><em>vIcwr do pRkwr dI hY: sm vIcwr=Awm vwkPIAq[ Aqy ivKm vIcwr=kTnqw nwl pRwpq hox vwlI vwkPI, jYsy vXwkrx, Sbd ibRqI Awid dvwrw[</em></span></p>
<p>
</p>
<p>
<span style="color:#b22222;">AglI pauVI 4 ivc ‘ivgsY vyprvwhu’ ‘hukmI’ nUM ‘swcw swihb’ kih ky ipClI pauVI 3 dy i^AwlsWeI dy ‘dwqw’ qy jgq dy ‘jwck’ hox nUM Pyr duhrwXw hY ik lok mMgdy hn ay Eh dwqwr dyNdw hY[ ies g`l nUM gUjrI m:1 ivc gurU jI ny vyrvy nwl d`isAw hY: isD smwDI AMqir jwcih iriD isiD jwic krih jYkwr[ (ASt 26) punw: koit qyqIs jwcih pRB nwiek dydy qoit nwhI BMfwru] (ASt 25) punw: srby jwcik qUM pRBu dwqw dwiq kry ApunY bIcwr] (ASt 24) ieauN swry mMgxhwrW dIAW skwm mMgW dw qy aus dy dyx dw izkr krky AMq AwpxI mMg AYauN dsdy hn: Ab qb Avru n mwgau hir pih nwmu inrMjn dIjY ipAwir] (gUjrI m:1 ASt 28)[ ies Sbd ivc d`sy Bwv Anuswr pOVI 4 ivc bI gurU jI ny ‘dwiq kry dwqwr’ q`k dUsirAW dIAW mMgW d`sIAW hn, pr ‘Pyir ik AgY rKIAY’ qoN AwpxI mMg d`sI qy ies g`l dy inrxy leI ‘AwKih mMgih’ AMnX purK vwcI ikRXw vrqIAW ik Eh mMgdy qy AwKdy hn, pr jd AwpxI mMg aunHW qoN ivqRykvIN mMgxI SurU kIqI qW ikRXw auqm purK dI vrqI‘rKIAY, ArQwq AsIN kI rKIey? So Bwv ieh inkilAw ik Awp dUsirAW dI skwm mMg CoV ky inSkwm mMg nwm dI krdy qy auqm purK dvwrw swnUM jwc isKwldy hn ik qusIN bI inSkwm mMg mMgo[ iesy krky ‘krmI AwvY kpVw’ qy ‘ndrI moKu duAwru’ ivc bI skwm krmW qoN srIr dI pRwpqI qy inSkwm mMg qoN imhr hox dvwrw ‘vwihgurU pRwpqI’ dw inKyVvW vyrvw d`sdy hn[</span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em><em>dwqW KWdy Q`k pYx dw Bwv hY srIr dw BogxoN BuMcxoN rih jwxw, mr jwxw[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>2. </em><em>jugW jugWqrW ivc Kwx qoN murwd hY, jnm dr jnm[ jug bI plt jwx qW bI dwq imldI rihMdI hY[</em></span></p>
<p>
</p>
<p>
swcw swihbu swcu nwie BwiKAw Bwau Apwru ] AwKih mMgih dyih dyih dwiq kry dwqwru ] Pyir ik AgY rKIAY ijqu idsY drbwru ] muhO ik bolxu bolIAY ijqu suix Dry ipAwru ] AMimRq vylw scu nwau vifAweI vIcwru ] krmI AwvY kpVw ndrI moKu duAwru ] nwnk eyvY jwxIAY sBu Awpy sicAwru ]4]</p>
<p>
<span style="color:#0000cd;">(vyprvwh qy ivgsMdw hukmI AwpxI rcI hoeI dw) swihb hY (ies rcI hoeI dy bdlxhwr rUp ivc Eh Awp) s`iq (srUp) hY qy siq nwmu hY, (Anyk) Bwv (vwly jIvW qoN auh) Apwr (=Anyk nwmW vwlw) pukwirAw igAw hY[ (Apxy Apxy Bwv Anuswr Eh aus dw nwm) AwKdy hn qy (ApxI mMg Anuswr aus qoN dwqW) mMgdy hn qy ‘dyh dyh’ krdy hn, (auh) dwqwr (auho) dwq dyNdw hY[ (pr ieh mMgW skwm hn qy swfI mMg inSkwmkyvl s`cy swihb qy aus dy nwm dI hY, iPr swfy pws jo kuC hY dwq hY, so pRSn aupjdw hY ik) Pyr (AsIN) kIh (aus dwqy dy) A`gy DrIey (Bwv kI nzr pyS krIey) ijs krky (ik swnUM ausdw) drbwr id`s pvy (qy drbwr id`sy qy) mUMhoN kIh vwk bolIey ik ijs nUM sux ky (auh swnUM) pXwr kry? (auqr: aus dIAW dwqW ivcoN 8 pihr dw smW iek Amolk dwq hY, ies ivcoN ipClI rwq dw pihr ArQwq) AMimRq vylw (aus dI nzr vjoN Byt DrIey ieM\ ik aus vyly aus dw) s`cw nwm (ismrIey qy aus dIAW) vifAweIAW dw vIcwr krIey[ (jy skwm krm krIey qW) krmW nwl qW srIr imldw hY (mukiq nhIN imldI), mukq duAwrw qW (sWeIN dI) imhr nwl (hI Ku`lHdw hY, so imhr leI vifAweIAW krnIAW qy nwm AwrwDnw cwhIey[ jdoN mukq duAwrw Ku`lH jWdw hY qW) hy nwnk! AYauN jwx leIdw hY (Bwv ieh gXwn ho jWdw hY ik auh sicAwr=) sqX srUp vwihrurU sB (kuC) Awp hI Awp hY[4[</span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em><em>purKu siq kyvl prwDwnu] punw:siqnwmu pRB dw suKdweI] (suK:)</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>2. </em><em>nwie dw Aksr ‘nwmu krky’ ‘nwm nwl’ huMdw hY pr gurbwxI ivc ‘nwie’ qy ‘nwau’ ieko qrHW BI vrqy hn, XQwnwie mMinAY durmiq geI miq prgtI AwieAw] punw: nwau mMinAY haumY geI siB rog gvwieAw] qQw: nwie mMinAY swlwhIAY pwpw miq DoeI] (vwr swrM:m:41242) (A) swihb (Awp) s`cw hY qy scy nwm vwlw hY[ (sMpR:)</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>3. </em><em>(A) Apwr pRym nwl kihMdy hn ausdw nwm nUM[ (sMpR:)</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>4. </em><em>BwiKAw (sMs:, BwKwbolI) BwKxw=kihxw[ BwiKAw=AwiKAw igAw[ aupin^D vwk bI hY: eykN sd@ ivpRw bhuDw vdMiq=s`c ie`ko hY, pMfq aus nUM Anyk qrHW vrxn krdy hn[ (A) BwiKAw dw ArQ bolI bI kr lYNdy hn[ Bwau=(sMs:, Bwv) murwd, mnorQ[mqlb[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>5. </em><em>AMimRq vylw=auh smW jo AMimRq qu`l rsdwiek qy Amr pdvI vl lY jwx leI aupXogI hY[ gur nwnk dyv jI ny ieh pd rwq dy ipCly pihr leI sMkyq kIqw hY[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>6. </em><em>vifAweI vIcwr=hir js krnw, murwd hY gurU kI bwxI dw pwT, vIcwr, ijs ivc prmySvr dI vifAweI dw Aimq vrxn hY[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>7. </em><em>krmI=krmW duAwrw[ kpVw=jIvwqmw ijs nUM kpVy vW|U pihny hoey hY, dyh rUpI kpVw[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>8. </em><em>(A) vwihgurU dI imhr nwl isPq slwh dw kpVw imldw hY, ndr nwl moKu duAwrw imldw hY[ (sMpR:)</em></span></p>
<p>
</p>
<p>
<span style="color:#b22222;">hux ‘sBu Awpy sicAwru’ dw hor vyrvw kih ky aus dI syvw dw lwB qy aus nUM pRwpq krn dw jIauNdw jwgdw swDn qy aus swDn dI pRwpqI ikvyN huMdI hY qy Pl kIh lgdw hY Awid d`sdy hn:</span></p>
<p>
</p>
<p>
QwipAw n jwie kIqw n hoie ] Awpy Awip inrMjnu soie ] ijin syivAw iqin pwieAw mwnu ] nwnk gwvIAY guxI inDwnu ] gwvIAY suxIAY min rKIAY Bwau ] duKu prhir suKu Gir lY jwie ] gurmuiK nwdM gurmuiK vydM gurmuiK rihAw smweI ] guru eIsru guru gorKu brmw guru pwrbqI mweI ] jy hau jwxw AwKw nwhI khxw kQnu n jweI ] gurw iek dyih buJweI ] sBnw jIAw kw ieku dwqw so mY ivsir n jweI ]5]</p>
<p>
<span style="color:#0000cd;">(auh sicAwr sqX srUp jo sB ikC Awpy Awp hY) QwipAw nhIN jw skdw, nw ricAw jw skdw hY, auh Awpxy (Awp qy Awpy) Awp hY; (auh) mwieAw (Awid iksy Awsry aupwDI qoN) Alyp hY[ ijs ny aus (kwXm iblzwq qy inrlyp) dI syvw kIqI hY[ aus ny (aus dI hoNdw dw) sbUq pw ilAw hY[ (pRSn hy gurU) nwnk (dyv jI! aus inrAMjn=inrwkwr dI syvw kIkMU krIdI hY? au~qraus) gux swgr dy gux gwvIey, hW gwvIey (qy gux kQn nUM) suxIey (bI, gw sux ky) mn ivc (aus nwl) pRym rKIey (qW jo ieh mn) duK nUM dUr kr lvy qy suK nUM (Awpxy) srUp ivc vsw lvy (pRSnikAw qusIN inrMjn qoN hyTW eISr iSv, ivSnUM, bRhmw Awid Skqy qy pwrbqI, lCmI, srsvqI Awid SkqIAW nUM nhIN mMndy ho, ijnHW dw srgux srUp hox krky DXwn DirAw jw skdw hY? au~qr:) gurU hI myrw iSv hY, gurU hI myrw ivSnUM hY, gurU hI myrw bRhmw, gurU hI myrI pwrbqI, lCmI qy srsvqI hY[ (pRSn: ibnW auhnW nUM mMny dy nwd qy vyd Sbd qy gXwn dw AiDSTwqw kOx bxygw? au~qr:) (aus) gurU dw (aucwirAw) vwk (myry leI) nwd hY, gurmuK dw vwk (hI) vyd hY (ikauNik) gurU vwk ivc (inrMjn) smw irhw hY[ (aus gurU dI mihmw pUrI pUrI nhIN jwx skIdI), jy mYN jwx bI lvW qW vrxn nhIN kr skdw (ies leI myrI qW aus gurU Agy hI Ardws hY ik hy) guro (mYnUM) iek g`l buJw idE ik sBnw jIAW dw, (jo) ieko dwqw hY auh mYnUM kdy ivsry nw[5[</span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em><em>QwipAw=sQwpn krnw, iksy QW Xw pdvI auqy kwXm krnw[ imQ lYxw, Prz kr lYxw[ vwihgurU AYsI jwq nhIN ik jo hY qW nhIN pr imQ leI geI hY[ nw auh mUrqIAW dI qrHW (kIqI hoeI=) rcI hoeI vsqU ho skdw hY, auh Awpy Awp hY=kwXm iblzwq hY[ vDyry inrsMsy krn leI aus nUM inrMjn=mwXw Awid qoN inrlyp d`isAw hY[ inrMjn, ‘inr’ joV ‘AMjn’=mwieAw Awid iksy rly aupwDI qoN ibnw[Su`D srUp[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>2. </em><em>mwnauh sbUq ijs nwl inhcw Aw jwvy[ lPj ‘pRmwx’ eysy ‘mwn’ pd dw hI ivsQwr hY[ (A) sMpRdweI ArQ AYauN bI hY: ijs ny aus nUM syivAw aus ny (drgwh dw mwn) snmwn pRwpq kIqw[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>3. </em><em>‘gurU eIsru…’ dw ArQ pihly AwXw hY qy ‘gurmuiK nwdM …’ dw ArQ hux quirAw[ gorKuivSnUM[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>4. </em><em>Sb: ko:iv: koS qy AY: ivc ‘muK’ dw ArQ aucwrn bI id`qw hY[ so ‘gur’ joV ‘muiK’ = gurU dy vwk ivc[ lCxw duAwrw bI ‘gurU dw vwk’ hY[ ‘siB nwd byd gurbwxI’ (rwm:m:1)] ies quk dy ArQ hor qrHW bI lwauNdy hn, pr koeI nw koeI qrutI rih hI jWdI hY[ 1. gurU hI nwd hY, gurU hI vyd hY, gurU hI smw irhw hY[ ieQy gurmuK dw ArQ gurU krnw ipAw[ ijvyN gurU jI ny AglI quk ivc pd vriqAw hY eyQy bI vrq skdy sn, eyQy ‘gurmuiK’ r`iKAw qW zrUr koeI ArQ ivc il`Kxqw hY jo ies ArQ ivc nhIN id`sdI[ 2. gurU duAwrw nwd pRwpq huMdw hY qy vyd pRwpq huMdw hY qy gurU duAwrw swry smw irhw (jwxIdw hY)[ AglI quk d`sdI hY ik iSv bRhmw dy QW gurU nUM d`s rhy hn[ 3. Iesy qrHW dw iek hor hY, gurmuiK=gurU jo mu`K hY, ArQwq sRySt gurU dw nwd (Sbd) (jd gurmuK=) jgXwsU (ny sux ky vydM=) jwixAw, qd (gurmuK=) gurU jo muK hY ArQwq prmwqmw aus ivc smw ArQwq AiBMn ho jWdw hY[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>5. </em><em>gur mih Awpu smoie sbdu vrqwieAw] (mlwr vwr m”121279)] punw: gur mih Awpu riKAw krqwry] (mwru: moh: m:141024)</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>6. </em><em>‘jy hau jwxw…’ dw ArQ quirAw[</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>7. </em><em>gurU dI mihmw Agm hY ikAw kQy kQnhwru] (isrI rwgu m:552)</em></span></p>
<p style="margin-left:18.0pt;">
<span style="color:#808080;"><em>8. </em><em>sMpRdweI ArQ ieauN bI hY: ‘gurW ny iek gl smJw id`qI hY’[</em></span></p>
|