|
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#b22222;">ies pauVI ivc ‘AMqir giq qIrQ’ dw mu`F b`Jdw hY, ijs dw vyrvw pauVI 21 ivc hY[ eyQy qIrQ ieSnwn dw izkr hY EQy ‘qIrQu qpu dieAw dqu dwnu’ Awid vDyry krm igxy hn, so eyQy bI qIrQ auplKq swry krmW qoN murwd hY[ krm mwrg ivc qy jogIAW ivc qIrQ ieSnwn iek vfw krm mMinAw igAw hY, ijvyN lohwrIpw ny gurU jI nUM ikhw sI, ‘qIriQ nweIAY suKu Plu pweIAY mYlu nw lwgY kweI]’ (is: go:939)[ gurU jI dw mwrg ‘krm mwrg’ nhIN pr ‘pRym mwrg’ hY, ijs dw hux qweIN aupdyS krdy Awey hn ik AsIN kIh nzr Byt krIey, kIh bol bolIey ik dwqw swnUM ipAwr kry[ ipAwr pRsMnqw nwl huMdw hY, pRsMnqw lYx leI hukm mMnxw d`isAw qy hukm pr Awaux leI gux gwien qy nwm ismrn aupwau d`sy[ pRsMnqw hox qy dwqw pXwr dI ndr krdw qy moK duAwr b^Sdw hY[ ies pauVI ivc PurmwauNdy hn ik qIrQwid krm ausdI pRsMnqw lYx dy aupwX nhIN hn[ pRsMnqw lYx dw aupwau dwqy nUM (ivsr n jwxw=) ismrn krnw hI hY[ ismrn dw rwh d`s ky hux ies pauVI ivc krm qoN ismrn dI ivSySqw vrxn krdy hn[</span></p>
<p style="text-align: justify;">
</p>
<p style="text-align: justify;">
qIriQ nwvw jy iqsu Bwvw ivxu Bwxy ik nwie krI ] jyqI isriT aupweI vyKw ivxu krmw ik imlY leI ] miq ivic rqn jvwhr mwixk jy iek gur kI isK suxI ] gurw iek dyih buJweI ] sBnw jIAw kw ieku dwqw so mY ivsir n jweI ]6]</p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#0000cd;">(mYN) qIrQ ivc nHwvW jy (nHwaux nwl) aus nUM Bw jwvW, ibnW (aus nUM) Bwey (jwx dy mYN) nHw ky kIh krW? (Bwv qIrQ Snwn aus dI pRsMnqw dw kwrn nhIN, so aus dI pRsMnqw lYx leI inry qIrQ Snwn Awid krmW dy krny dw lwB nhIN)[ ijqnI (krqw purK dI) aupjweI rcnw mYN vyKdw hW (aus ivc iksy nUM) krmW (BwgW) bwJoN kIh imldw hY? (Bwv kuC nhIN, jy imldw hY qW koeI) lY lvy (ArQwq lY ky idKwvy, Bwv hY Awpxy lYx dy zor nwl kuJ nhIN l`Bdw)[ (iesI qrHW jIv dI) bu`iD ivc rqn jvwhr qy mwixk hYn (pr Awpxy zor nwl nhIN imldy[ pRSniPr kIkUM ley jwvx? au~qr:) jy gurW dI iek isKXw sux lvyN qW (auh imldy hYn, so aus isKXw leI Ardws kr ik) hy gurU jI (mYnUM) iek (g`l) buJw idE (ArQwq smJw ky myry AMdr vwV idE ik) sBnW jIAW dw jo ieko dwqw hY Eh mYnUM (ikvyN vI qy kdy bI) ivsr nw jwvy]6]</span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em><em>qIrQ qoN qIrQ ieSnwn Awid krm hYn: qIrQ vrq nym krih auidAwnw] jqu squ sMjmu kQih igAwnw] rwm nwm ibnu ikau suKu pweIAY ibnu siqgur Brmu n jwieAw] (mwrU so:m:122/13)] punw: qIriQ nwie Aru DrnI BRmqw AwgY Taur n pwvY] (gau:m:5164)[ pr ‘ivxu krmw’ ivc krmW dw ArQ hY: ‘Awpx lIAw jy imlY qw sBu ko BwgTu hoie] krmw aupir inbVy jy locY sBu koie](gau:m:118)[ ipCly jnm dy kIqy krmW dy Pl ivc pRwrbD rUpI Bwg jo bxy hoey hn, ijnHW dw krnw qW jIv dw hY qy aunHW dy Bogx dw hukm krqw purK dw hY: hukim clwey Awpxy krmI vhY klwm] (swrM:vwr m:1)[ AYau krmW dw ArQ eyQy krm Pl hY jo vwihgurU dy hukm nwl imldw hY (dwrSink swihqX ivc krm qoN mqlb ‘ikRXw dw Pl’ hI lIqw jWdw hY)[ eISvr nUM Awpxy leI pRsMnqw meI bnwaux dw aupwau AglI quk ivc d`isAw hY ik gurU dI isKXw sux, aus Anuswr nwm ismr, qdoN rqn jvwhr mwixk pRwpq hoxgy ieh ieSnwn hovygw AMqrgiq[ ijs bu`iD rUpI qIrQ ivc nHw ky kyvl ieSnwn sgoN rqn l`Bxgy, ijvyN koeI smuMdr dy iksy qIrQ ivc nHwauNdw moqI pRwpq kr ilAwvy[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>2. </em><em>AMqir rqn jvyhr mwxk gur ikrpw qy lIjY[ (kl:m:4 ASt21324)[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>3. </em><em>nwnk lyKY iek gl horu haumY JKxw JwK] (vwr Awsw m:1467)[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>4. </em><em>dyih buJweI=buJwie dyvy[ buJwie qoN buJweI qukWq leI vitAw[ qyry gux gwvw dyih buJweI] (ib:m:1)[ (A) buJweI dw ‘bUJ’ ArQ bI sMpRdw ivc krdy hn ik iek ‘soJI’ dy idE[</em></span></p>
<p style="text-align: justify;">
</p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#b22222;">krm mwrgIAW qy XogIAW dy qIrQ ieSnwn Awid krmW dI, inrMkwr qy pRsMnqw nUM Awpxy vl pRyrq kr lYx dI, AsmrQw d`s ky Aqy nwm ismrx dI sPlqw vrxn krky hux XogIAW dy hT swDnW qoN jy pRwpqIAW huMdIAW d`sIdIAW hn aunHW dI vwihgurU pRsMnqw nUM AwkrKx kr lYx dI AsmrQw drswauNdy hn:</span></p>
<p style="text-align: justify;">
</p>
<p style="text-align: justify;">
jy jug cwry Awrjw hor dsUxI hoie ] nvw KMfw ivic jwxIAY nwil clY sBu koie ] cMgw nwau rKwie kY jsu kIriq jig lyie ] jy iqsu ndir n AwveI q vwq n puCY ky ] kItw AMdir kItu kir dosI dosu Dry ] nwnk inrguix guxu kry guxvMiqAw guxu dy ] qyhw koie n suJeI ij iqsu guxu koie kry ]7]</p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#0000cd;">(hT Xog Awid swDn krky) jo (jIv dI) aumrw (ieMnI lMmI ho jwvy ijMny ik) cwr Xug (huMdy hn, ies qoN bI) ds guxI hor ho jwvy, (Pyr auh) swry sMswr ivc pRisD ho jwvy (qy ieMnw siqkwirAw jwvy ik) sB koeI (Awdr leI ausdy) nwl ho tury[ jgq ivc js qy kIrqI (SoBw AYqnI) lvy (ik sB koeI aus nUM) cMgw cMgw AwKy[ (pr) jy (auh) aus (‘guxI inDwn’ dI ikRpw) idRStI hyT nhIN AwieAw qW (ausdI) swr iksy nhIN lYxI[ (sgoN ausdy kIqy) doS (ausdy) izMmy lw ky (auh) doSI TihrwieAw jweygw qy auh kIiVAW ivc kIVw kIqw jweygw (Bwv nIc AvsQw nUM pRwpq hovygw, prMqU AYsy) guxW qoN ivhUxy (ho cuky) ivc (bI jy Eh guxI inDwn cwhy qW) gux Br dyNdw hY, (Eh cwhy qW) guxvMiqAW (ivc hor) gux (pw) dyNdw hY[ aus (guxI inDwn) jYsw hor koeI nhIN mYnUM id`sdw jy aus (gux ivhUxy ho cuky nUM) koeI gux lw sky (gurU) nwnk (vwk hY)]7]</span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em><em>ipRQvI dy nO (KMf=) ih`sy mMny hoey hn so nO KMf=swrw sMswr[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>2. </em><em>‘kir’ pd ‘dyhulI dIpk’ hY[ kItu kir, kir dosI[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>3. </em><em>nIc AvsQw Bwv ieh hY ‘BgiqhIx jgq sI SoBw vwlw’ pr Eh prlok ivc Xw eyQy siqpurKW dy siqsMig ivc doSI qy nIcW ivc igixAw jWdw hY[ (A) auh prlok ivc nIc igixAw jweygw qy doSI bI aus pr doS D`pxgy[ (sMpR:)</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>4. </em>gux lw skyBwv hY ik guxW qoN s`Kxy ho cuky jIv ivc kyvl vwihgurU hI gux Br skdw hY[ (A) eyho jyhw koeI nhIN id`sdw jo aus prmySvr nUM koeI gux lw sky[ (sMpR:)</span></p>
<p style="text-align: justify;">
</p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#b22222;">ip`Cy pauVI 5 ivc ‘so mYN ivsir n jweI’ dI Xwcnw krn dI sumiq idqI sI[ iPr pauVI 6,7 ivc aus dy twkry qy qIrKwid krm qy vfI aumrw qy XS kIrqI Awid (Xog) isDIAW dI nXUnqw d`sI sI[ hux ausy ‘so mYN ivsir n jweI’ ArQwq nwm suxn dI isKXw gurU qoN sux bu`J lYx dw lwB d`sdy hn ik ijnHW ny suxI aunHW nUM kI lwB hoieAw[ PurmwauNdy hn ik aunHW nUM jwc Aw geI Awpxy pwp nSt kr lYx dI, duK dUr kr lYx dI, sdw ivgws pRwpq kr lYx dI, XQw ‘nwnk Bgqw sdw ivgwsu] suixAY duK pwp kw nwsu]” ieQy ‘so mYN ivsir n jweI’ dI Xwcnw krky gurU dI is`KXw smJ bu`J lYx vwly nUM pd ‘Bgq’ nwl Xwd kIqw hY qy ieh gl AglIAW 4 pauVIAW ivc Pyr duhrweI hY[ pr nwl hI cauhW pauVIAW ivc suxn dy hor lwB d`sy hn[ eyh lwB XQw BwvnI hn[ jo BwvnI Dwrky koeI nwm sRvx krdw hY auh pRwpqI aus nUM huMdI hY[ ijnHW dI BwvnI pwqSwhI dI hY, pwqSwh, ijnHW dI is`DI pIrI dI hY, auh is`D pIr, ijnHW dI pMfqweI dI hY, Eh pMifq Awid, ijnHW dI Awpxy Awp ivc itkx dI hY aunHW nUM shj iDAwn dI pRwpqI d`sI hY, Ar ijnHW nUM pRymw BgqI dI hY aunHW (BgqW) nUM sdw AnMd hY[ ieh gl cwr vyr drswaux qoN Bwv ivSySqw idKlwaux dw jwpdw hY[ cohW pauVIAW ivc igxqI ieau hY:isD, sur, nwQ, eISr, brmw, ieMd, pwqSwh, syK, pIr[ ieho gyxqI lg Bg Pyr pauCI 35 ivc igxI hY, XQwisD, dyv, nwQ, mhyS, brmt, ieMd, nirMd Awid AMq nw AMq[</span></p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#b22222;">pauVI 8 ivc ienHW nUM isKXw sux ky XQw BwvnI lwB lYx vwly drswXw hY qy pauVI 35 ivc ienHW nUM gXwn KMf ivc drswXw hY[ pr pauVI 35 dy islisly ivc gXwn KMf qoN bwd srm KMf qy aus qoN bwd krm KMf hY, Bgq dw invws krm KMf ivc qy ‘AwnMd’ ‘sdw min visAw soie’ drswXw hY, XQw ‘iqQY Bgq vsih ky loA] krih AnMdu scw min soie]’ ies ivvycnw qoN bI iehI shI hoieAw ik ienHW ‘suixAY’ dIAW pauVIAW ivc ‘so mYN ivsir n jweI’ dI isKXw suxky ieho tyk lYx vwly eykWkI pRIq vwly ‘Bgq’ dI ivSySqw drswaux dw Bwv hY jo sdw ivgws ivc rihMdw hY[</span></p>
<p style="text-align: justify;">
</p>
<p style="text-align: justify;">
suixAY isD pIr suir nwQ ] suixAY Driq Dvl Awkws ] suixAY dIp loA pwqwl ] suixAY poih n skY kwlu ] nwnk Bgqw sdw ivgwsu ] suixAY dUK pwp kw nwsu ]8]</p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#0000cd;">suxny nwl bxy hn is`D pIr dwny qy nwQ (Awid vfky)[ suxny nwl bxy hn (ies) DrqI dy hyTly qy (aupr) AkwSW (ivc rihx vwly vfky)[ suxny nwl bxy hn dIpW lokW qy pqwlW dy vwsI (vfky)[ suxny nwl bxy hn (Eh lok ijnHW pr) kwl Awpxw Asr nhIN pw skdw (Bwv auh icrjIvI Xw kwl ibjeI jogI ho jWdy hn)[ (prMqU) BgqW nUM suxny nwl pwpW dw nwS, duKW dw ivnwS qy sdw AwnMd pRwpq huMdw hY, hy nwnk]8]</span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em>suxn qoN murwd kMnI pY ky inkl jwx mwqR qoN nhIN, pr AYsw suxnw jo smJ qoN A`gy vDdw bUJ bx jWdw hY, mn qy bu`DI ivc pUrn pRvyS kr jWdw hY[ ipCy Xwcnw ‘buJweI’ dI sI[ buJweI dw Bwv hY bu`DI ivc pRvyiSq ho jwx dw, XQwnwmu inrMjn inrmlw suixAY suKu hoeI] suix suix mMin vsweIAY bUJY jnu koeI] (swrM vw:m:451239)[ iPr PurmwXw hY: nwie suixAY nwau aUpjY nwmy vifAweI[… gurmuiK nwmu iDAweIAY nwnk ilvlweI] (swrM:vw:m:461240)[</span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>2. </em>XQw nwie suixAY sB isiD hY iriD ipCY AwvY[ (swrM:vw:m:471240)[ isDjogIAW dy vfky, ijnHW dI igxqI 84 hY[ pIr muslmwnW dy swDU[ sMs:surivdvwn qy dwny lok[ (A) dyvqy[ nwQXog mwrg dy bhuq vfy AwcwrX jo nO hoey hn[</span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>3. </em>Aupwdn l`CxW duAwrw ‘Driq Dvl Awkws’ ‘dIp lok pwqwl’ dw Bwv hY ienHW itkwixAW dy v`sx vwly vfky isD pIr sur qy nwQW vrgy[ ijvyN khIdw hY: swrw Sihr Aj gufIAW pqMgW vyKx koiTAW qy cVH igAw[ Sihr qW nhIN koTy cVH igAw pr Sihr dy vwsI cVH gey Bwv hY[ ieh hY aupdwn l`Cx[ Dvl=sRySt bYl, DrqI mMinAw bYl, Bwv hY DrqI dy hyTly pwsy dI vsoN[ dIp=DrqI dy s`q ih`sy[ loA=lok, Bvn[ pwqwl=DrqI qoN hyTly pwsy dUr dy itkwxy jo s`q igxy hn, pwqwl AKIrlw hY[</span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>4. </em>ienHW qukW dy ArQ sMpRdw ivc keI lwey jWdy hn: (A) suxny nwl jwx leIdw hY isDW, pIrW, surW, nwQW, DrqIAW, DaulW, AkwSW, dIpW, lokW, pqwlW dy ByqW nUM[ (e) suxn nwl jwc Aw jWdI hY isD, pIr, sur, nwQ bxny dI, DrqI Daul AkwS dIp loA pwqwlW nUM smJxy dI Xw ienHW ivc gqI dI[ (s) dIp, loA, pwqwl, AwidkW dy AiDSTwqw dyvqy ies pdvI nUM suxky pRwpq hoey hn, AQvw Eh siQq hYn, Awid[ koeI AT ds qrHW ArQ lwaux dw pRXqn huMdw hY[ tIkwkwr ienHW ivcoN XQw mq iek ArQ cux lYNdy hn[ pr gurU jI dw AwSw ieho pRqIq huMdw hY ik nwm dy SRvx nwl pwp nSt huMdy hn, duK dUr huMdy hn, AwnMd dI pRwpqI huMdI hY BgqI Bwv nwl suxny krky, hor Bwvnw jYsI jYsI koeI kry vYsw Pl lYNdw hY[</span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>5. </em>ibnu nwvY duKu kwlu sMqwpY] (isD go:50943)[ punw gur prcY mnu smwie] pRxviq nwnku kwlu n Kwie](is:go:49943)[</span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>6. </em>pwpW dw Pl du`K hY, du`K ivc icMqw qy audwsI huMdI hY[ nwm vwly Bgq dy pwp nSt ho jWdy hn, pwp nSt hoieAW duK dUr huMdy hn, AdUKI mn jo vwihgurU pXwr ivc hY sdw iKiVAw qy AwnMd rihMdw hY[</span></p>
<p style="text-align: justify;">
</p>
<p style="text-align: justify;">
suixAY eIsru brmw ieMdu ] suixAY muiK swlwhx mMdu ] suixAY jog jugiq qin Byd ] suixAY swsq isimRiq vyd ] nwnk Bgqw sdw ivgwsu ] suixAY dUK pwp kw nwsu ]9]</p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#0000cd;">nwm suxny nwl iSv, bRhmw qy ieMdR bxy hn[ nwm suxny nwl mMdw (purK bI) isPq slwhW (krdw krdw) muKI (=sRySt) ho jWdw hY[ nwm suxny nwl jog dIAW jugqIAW qy qn AMdrlIAW (nwVIAW AwidkW dIAW) gu`JIAW glW dw (pqw l`g jWdw hY)[ nwm suxn nwl SwsqR ismRqIAW qy vydW (vwlI soJI Aw jWdI hY)[9[</span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em><em>sMpRdw vwly cOhW hI qukW ivc ‘ienHW nUM jwx lYNdy hn’ vwlw ArQ bI lwauNdy hn qy bwkI dy hor ArQ ijnHW dw nmUnw ipCly pMny dI tUk inSwn 4 ivc id`qw hY, bI GtwauNdy hn[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>2. </em><em>XQwnwie suixAY pwp ktIAih inrml scu pwvY] (swrM:vw:m:481240)[ (A) suxny vwlw mMdw purK bI vwihgurU nUM mUMho slwhux lg pYNdw hY[ (sMpR:)</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>3. </em><em>nwim rqy jog jugiq bIcwru] (isD go:32941)</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>4. </em><em>gurmuiK swsqR isimRiq byd] (is: go:37942)</em></span></p>
<p style="text-align: justify;">
</p>
<p style="text-align: justify;">
suixAY squ sMqoKu igAwnu ] suixAY ATsiT kw iesnwnu ] suixAY piV piV pwvih mwnu ] suixAY lwgY shij iDAwnu ] nwnk Bgqw sdw ivgwsu ] suixAY dUK pwp kw nwsu ]10]</p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#0000cd;">nwm suxny nwl siq sMqoK qy gXwn (pRwpq ho jWdw hY)[ nwm suxny nwl ATwhT qIrQW dw ieSnwn (pRwpq ho jWdw hYBwv ATwhT qIrQW dy ieSnwn dw Pl jo mMinAw igAw hY so pRwpq ho jWdw hY)[ suxny nwl (ivdXw) pVH pVH ky (pRwpq hoxy vwlw) mwn bI pRwpq ho jWdw hY, (prMqU inSkwm suxny vwly dw) suxny nwl shj iDAwn l`g jWdw hY (Bwv ibRqI dw itkwau vwihgurU srUp ivc inrXqn itikAw rihMdw hY)]10]</span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em><em>nwie suixAY sMqoKu hoie kvlw crn iDAwvY] (swrM:vw:m:471240)</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>2. </em><em>qIrQ ieSnwn nwl pwp dUr huMdy hn, pr nwm suxn nwl sc muc pwp dUr huMdy hn[ XQwBrIAY miq pwpw kY sMig] Ehu DopY nwvY kY rMig] (jpujI20) (A) nwm suxn nwl jo iesnUM (piV piV=) jpdy hn (drgwhy) mwn pwauNdy hn[ (sMpR:)</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>3. </em><em>gurmuiK lwgY shij iDAwnu] (isD go</em><em>J</em><em>[ punw: nwie suixAY shju aupjY shjy suKu pwvY] (swrM:vw:m:47)</em></span></p>
<p style="text-align: justify;">
</p>
<p style="text-align: justify;">
suixAY srw guxw ky gwh ] suixAY syK pIr pwiqswh ] suixAY AMDy pwvih rwhu ] suixAY hwQ hovY Asgwhu ] nwnk Bgqw sdw ivgwsu ] suixAY dUK pwp kw nwsu ]11]</p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#0000cd;">suxny nwl guxW dy srW dy jwxnhwr ho jweIdw hY[ suxny nwl SyK, pIr qy pwqSwh (Bwv dIn dunI dy v`fy) bx jweIdw hY[ suxny nwl AMnHy (=gXwnhIn lok gXwn dw) mwrg pw lYNdy hn[ suxny nwl (suxn vwly nUM) AQwh (Bv swgr) hQwlVw ho jWdw hY[ (AMqlIAW dohW qukW dw ArQ ipCy Aw ju`kw hY)]11]</span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em><em>gwh=gwhuxhwr, jpxhwr, isAwxU[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>2. </em><em>nwie suixAY Git cwnxw Awny@ru gvwvY] nwie suixAY Awpu buJIAY lwhw nwau pwvY] (swrM:vw:m:48)</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>3. </em><em>swgru qirE bwCr Koj] (rwm:m:551899)</em></span></p>
<p style="text-align: justify;">
</p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#b22222;">‘so mY ivsir n jwie’, ‘AMimRq vylw scu nwau’, ‘swcw swihb swcu nwie’ ArQwq ‘nwm’ dw aupdyS dy ky, gurU qoN ies dI pRwpqI leI Xwcnw krky, aus qoN sux ky suxn dy lwB d`sy sn[ hux AglIAW cwr pauVIAW ivc d`sdy hn ik is`K, jy aus (nwm) dw vwrMvwr mMnn krygw qW nwmI nUM pRwpq hovygw[ cwho AYsymMn lYx vwlydI sMpUrn mihmw Ak`Q hY, pr kuC nw kuC ikhW qy hI pqw lgygw[ ienHW pauVIAW ivc ‘mMnY’ pd dw Bwv hY ‘idRVH ABXws krnw’[ vYdWq pirBwSw ivc ies nUM ‘mnn’ kih lYNdy hn, pr AglIAW pauVIAW dw vIcwr d`sdw hY ik ies pd ‘mMnY’ dy ArQ ivc do pd ‘mnn’ qy ‘inDXwsn’ Swml hn, ikauNik ienHW dohW dy hox qoN bwd ‘swKXwqkwr’ huMdw hY qy ieQy kyvl ‘mMnY’ nwl ‘pwvih moK duAwru’ ilKXw hY[ so mMnY ivc mnn inDXwsn duie Swml hn[ dUsrw Prk ieh hY ik ieQy kyvl ‘nwm dy mMnx’ dy Pl d`sy jw rhy hn, jYsw ik swP ikhw igAw hY: ‘AYsw nwmu inrMjn hoie] jy ko mMin jwxY min koeI]’</span></p>
<p style="text-align: justify;">
</p>
<p style="text-align: justify;">
mMny kI giq khI n jwie ] jy ko khY ipCY pCuqwie ] kwgid klm n ilKxhwru ] mMny kw bih krin vIcwru ] AYsw nwmu inrMjnu hoie ] jy ko mMin jwxY min koie ]12] </p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#0000cd;">(sBnW jIAW dy iek dwqy nUM nw ivswrn vwly ArQwq s`cy nwm nUM) mMn lYx vwly dI AvsQw (Xw pRwpqI) khI nhIN jw skdI, jy koeI khy qW ipCoN pCqwauNdw hY (ik mYN QoVI khI hY[ Blw jy koeI dwny) mMN lYx vwly dw bYT ky vIcwr krn (qy koeI ilKI jwx qW vrxn ho sky? au~qr: nhIN, ikauNik sMpUrn ilK lYx vwlw) ilKwrI nhIN, nw (Amu`k ilKxyhwr) klm hY qy nw (Aim`q) kwgq hY (ijs pr iliKAw jw sky)[ (prmySur dw) nwm AYsw mwXw qoN inrilpq (=pwvn pdwrQ) hY, (pr ies g`l nUM) koeI (qW) jwx skdw hY jy koeI mn ivc (nwm nUM) mnn kr lvy]12]</span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em><em>mMny kI=mMn lYx vwly dI, ijs ny mMnn kr ilAw hY, aus dI[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>2. </em><em>giq dy hor ArQ: giq=cwl, hwlq, AvsQw, hsqw, Pl, pRwpqI[ giq dw ‘ausqiq’ ArQ bI lwauNdy hn[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>3. </em><em>‘inr’ joV ‘AMjn’=mwXw qy inrilpq[ Su`D, pivqR[ ‘nwm nwmI dI ABydqw’ dy inXm Anuswr nwm bI inrMjn hY[ jYsy vwk hY: nwmu inrMjnu Aiq Agm Apwrw (mwJ:m:3 ASt6112) punwnwmu inrMjnu Agmu Agocru siqguir dIAw buJwie] (vf:m:34584)[ (A) sMpR: ArQ ieh bI hY: nwm AYsw inrMjn rUp hY ik jo aus dw mnn kry EhI aus dy rs nUM jwxdw hY[</em></span></p>
<p style="text-align: justify;">
</p>
<p style="text-align: justify;">
mMnY suriq hovY min buiD ] mMnY sgl Bvx kI suiD ] mMnY muih cotw nw Kwie ] mMnY jm kY swiQ n jwie ] AYsw nwmu inrMjnu hoie ] jy ko mMin jwxY min koie ]13] </p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#0000cd;">(nwm nUM) mMn lYx nwl (jgXwsU dI) suriq mnIKw, (qy) buiD (nwmI nUM ivSX krn vwlI) ho jWdI hY[ (nwm nUM) mMn lYx nwl (auh suiD pRwpq huMdI hY jo) swry BvnW dI soJI (khIdI hY, Bwv suqy gXwn pRwpqI vwlI bu`DI jo dyviqAW qy isDW purKW nUM pRwpq huMdI hY)[ (AYsI AnuBvI suqy bu`DI ijs nUM pRwpq ho jwey auh mnn SIl prmySur dw nwm) mMn lYx nwl (BRm BRWqI dIAW) s`tW mUMh qy (Pyr) nhIN KWdw[ (qy AYsw mnnSIl purK) mMn lYx krky jm dy nwl nhIN jWdw (Bwv jnm mrn rihq ho jWdw hY)]13]</span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em><em>mMnY=mMn lYx nwl[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>2. </em><em>‘suriq’ pd dw mUl koSkwrW ny isimRiq mMinAw hY qy ies dy ArQ kIqy hn: smrx, cyqnw; suiD, DXwn[ gurbwxI ivc ieh pd gXwq, ibRqI, cyqnw, DXwn, ivSyS pRIq, SuD, ^br, isimRq SrUqI, AnykW ArQW ivc AwXw hY[ cOQy siqgurW ny bI PurmwXw hY: nwie mMinAY suriq aUpjY nwmy miq hoeI] (swrM:vw:m:41242)[ iPr jpujI (pauVI 6) ivc iliKAw hY, ‘iqQY GVIAY suriq miq min buiD] iqQY GVIAY surw isDw kI suiD]’ ieQy ‘min’ pd ivc isAwrI iesqRI ilMg dw icMnH hY qy d`sdw hY ‘min’ qoN ‘mnIKw’ murwd hY[ kwrj kwrx Awid vIcwr nwl, Xw qrk ivqRyk Anuswr Awid nwl isDWq qy A`pVnw swfI ies gXwq dw kMm krny dw qrIkw hY[ so nwm dw mn ivc mnn krn nwl gXwq dy swry AMg AwqmW nUM inSicq krn vwly ho jWdy hn: jYsy vwk hYnwie mMinAY durmiq geI miq prgtI AwieAw] (swrM:vw:m:4111242)[ Bwv Awqm ivSX krn vwlI mq pRgtdI hY[ pr ‘suiD’ auh igAwq hY jo is`DI qy suqy hI sqX gXwn qy A`pVdI hY[ ies ivc BRm BRWqI dI AMS hI nhIN huMdI[ Xog drSn ivc SwXd ‘ir@qMBrw qqR pRgXw’ iesy nUM ikhw hY[ (A) 1852, 1886 ib: ivc eyh ArQ vI kIqy gey sn: mn ivc qy buiD ivc (sRySt) surq ho AwauNdI hY[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>3. </em><em>AQvw jm dIAW Xw kwl dIAW cotW nhIN KWdw[</em></span></p>
<p style="text-align: justify;">
</p>
<p style="text-align: justify;">
mMnY mwrig Twk n pwie ] mMnY piq isau prgtu jwie ] mMnY mgu n clY pMQu ] mMnY Drm syqI snbMDu ] AYsw nwmu inrMjnu hoie ] jy ko mMin jwxY min koie ]14] </p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#0000cd;">mMn lYx nwl (mMn lYx vwlw Pyr vwihgurU dy) rsqy ivc (koeI) rok nhIN pwauNdw[ mMn lYx nwl (mMn lYx vwlw) pq Abro nwl prgt jWdw hY[ mMn lYx nwl (mMn lYx vwlw, Drm rwj dy dr qoN jIvW nUM nrk qy surg ivc lY jwx vwly) rsqy auqy nhIN cldw (ikauNik) mnn krky Drm nwl (qW aus dw mYqRI) snbMD ho igAw hY]14]</span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em><em>Bwv, aus nUM koeI rok nhIN AgoN imldI[ XQw: ‘Twk n hoqI iqnhu dir ijh hovhu su pRsMn]’ (bwv:AK;28)</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>2. </em><em>‘nwie mMinAY Bvjlu lMGIAY iPir ibGnu n hoeI] nwie mMinAY pMQu prgtw nwmy sB loeI]’ (swrM:vw:m:491241)[ ‘nwnk nwim rqy piq hoie]’ (d:E:9931)</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>3. </em><em>iek ArQ dy do pd k`Ty vrqxy gurbwxI dw muhwvrw hY qy do pd vrq ky ikRXw iek vcn vrqIdI hY, XQw:‘mwrgu pMQu n jwxau ivKVw]’ (quKw:m:141111)[ XQw:=’jm mwrg pMQu nw suJeI auJVu AMQ gubwrovw]’ (vf:m:1 Alw4581)[ ijvyN muhwvry ivc bI khIdw hYkuC jl pwxI Ck lE[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>4. </em><em>XQw‘Drm rwie iqnkw imqu hY jm mig n pwvY]’ (mwru vwr m:1141091)[ jy auh Drm dy dr qy bI jw KVon qW auh AgoN AwKdw hY: ‘nwnk Drm AYsy cvih kIqo Bvnu punIq]’ (vw:qy:v:slok m:5101425)[ ies leI nwmI purK AwKdw hY ‘kbIr surg nrk qy mY rihE siqgur ky prswid]’ (Slo:kbIr1201370)</em></span></p>
<p style="text-align: justify;">
</p>
<p style="text-align: justify;">
mMnY pwvih moKu duAwru ] mMnY prvwrY swDwru ] mMnY qrY qwry guru isK ] mMnY nwnk Bvih n iBK ] AYsw nwmu inrMjnu hoie ] jy ko mMin jwxY min koie ]15] </p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#0000cd;">mMn lYx nwl (mMn lYx vwlw) mukiq dw duAwrw pw lYNdw (jdoN auh ies qrHW jIauNdw mukq pd qy A`pV pYNdw hY qW Alg nhIN ho bYTdw, auh) prvwr nUM AwDwr sihq krdw hY, (swDwrdw hY Bwv auhnW nUM nwm dw Awsrw dyNdw hY[ prvwr bI nhIN sgoN) mMn lYx nwl qwrdw hY isKW nUM qy qrdw hY gurU (Awp)[ mMn lYx vwlw iB`iKAw nhIN mMgdw iPrdw[ (AMqlIAW qukW dw ArQ pihly Aw cu`kw hY)]15]</span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em><em>AQvwieh ‘prvwr auDwr’ qy ‘is`K auDwr’ dw kMm kridAW auh dwqw pd ivc rihMdw hY[ ausdI ibRqI kdy mMgq Bwv ivc nhIN jWdI, nw iksy Awqm vsqU vwsqy, nw srIrk loV vwsqy, Aqy eyh aupkwr kridAW auh ‘jnm mrn QIN mukq pd’ qy itikAw rihMdw hY[</em></span></p>
<p style="text-align: justify;">
</p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#b22222;">ipCy ikhw sI ik mnnSIl purK moK pwauNdy Awp qrdy qy hornW nUM qwrdy hn, hux pauVI 16 ivc d`sdy hn ik aunHW dw gurU iek ‘igAwn’ ho jWdw hYsux ky, mMn ky aunHW dw eISvr ivc iDAwn itk jWdw hY[ ieh DXwn hux “ABXws dw muQwj DXwn’ Xw ‘pRXqn meI inDXwsn’ nhIN, pr prp`k DXwn hY jo ‘shj smwDI’ dy rUp ivc inrXqn lgw rihMdw hY, XQw‘gurmuiK lwgY shij iDAwnu”] (isD goJ ies pauVI ivc ienHW sihj DXwnIAW nUM ‘pMc’ pd nwl Xwd krdy hn:</span></p>
<p style="text-align: justify;">
</p>
<p style="text-align: justify;">
pMc prvwx pMc prDwnu ] pMcy pwvih drgih mwnu ] pMcy sohih dir rwjwnu ] pMcw kw guru eyku iDAwnu ] jy ko khY krY vIcwru ] krqy kY krxY nwhI sumwru ] DOlu Drmu dieAw kw pUqu ] sMqoKu Qwip riKAw ijin sUiq ] jy ko buJY hovY sicAwru ] DvlY aupir kyqw Bwru ] DrqI horu prY horu horu ] iqs qy Bwru qlY kvxu joru ] jIA jwiq rMgw ky nwv ] sBnw iliKAw vuVI klwm ] eyhu lyKw iliK jwxY koie ] lyKw iliKAw kyqw hoie ] kyqw qwxu suAwilhu rUpu ] kyqI dwiq jwxY kOxu kUqu ] kIqw pswau eyko kvwau ] iqs qy hoey lK drIAwau ] kudriq kvx khw vIcwru ] vwirAw n jwvw eyk vwr ] jo quDu BwvY sweI BlI kwr ] qU sdw slwmiq inrMkwr ]16] </p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#0000cd;">(ienHW) pMCW (sMqW) dw gurU iek DXwn ho jWdw hY (Bwv ieh ik Eh nwm jpdy jpdy eISvr dy DXwn ivc prp`k ho shj vwly ho jWdy hn)[ (AYsw ho jwxy nwl eyh) pMc (jIauNdy jI hI eISvr dI idRStI ivc) mMnzUr ho jWdy hn (ieDr swD sMgq ivc bI Eh) pMj muKIey mMny jWdy hn[ (jdoN srIr CoVdy hn qW sWeI dI) drgwh ivc bI (eyh) pMc mwn pwauNdy hn[ (AYsw ik aus ShnSwh dy dir=) drbwr ivc (eyh) pMj rwjy dI inXweI suBwiemwn huMdy hn[ ‘s`cw swihb’ ‘Awid scu jugwid scu] hY BI scu nwnk hosI BI scu’ hY[ hux qweIN aus dw srUp, aus dw hukm, hukm mMnx qoN rzw dI pRwpqI qy hauN dw nwS vrxn ho cukw hY[ Pyr hukm dI pRwpqI dw swDn d`isAw, auh sI nwm bwxI dw pRym nwl ABXwsAMimRq vyly jwg ky guxW dw ivcwr qy nwm dw ismrx, ArQwq gurU Aqy gurU dI isKXw leI Ardws, aus qoN nwm sux ky aus dw idRV ABXws, aus dw pUrw pYxw qy moK duAwr, dI pRwpqI ho jwxI, sWeI ivc DXwn dw juVy rihxw, ilv ivc pRp`k ho jwxw, is`K dw pMc bx jwxw qy dr prvwxqw ho jwxI, swry ivKX Aw cu`ky hn[ hux aus krqw purK dy krxy ArQwq aus dI kIqI Xw rcI hoeI dw ivKX cldw hY[ pihly ivc AMqrAwqmy ‘DXwink) qrIky nwl sWeI pRwpqI dw kQn kIqw sI’ ArQwq, ‘idRStw qrIky’ nwl ‘jIv q`q’ dw ‘prm q`q’ nwl imlx dw rwh d`isAw sI’ hux (pauVI 19 qk) idRStmwnI qrIky nwl aus dI kudrq dW drusq drSn qy aus ivc ausdI vXwpkqw Awid ivSy vrxn krky ‘idRStmwnI’ qrIky nwl sWeI ivc bI DXwn joVy r`Kx dIAW sYnqW dyx lgy hn[ idRStmwn hI hY ijs dy nzwry qy iK`cW jIv nUM idRStmwn ivc Psw ky aus ivc ibRqI nUM iKMfw ky ‘krqw’ qoN BulweI rKdy hn cwho rwg ivc, cwho dvYK ivc[ so siqgur jI idRStmwn dy swmwnW nUM nzr A`gy ilAw ky aus ivc ‘s`cy swihb dI hoNd’ aus dw hukm qy aus dy drSn krvwauNdy hn qW jo idRStmwnI p`K qoN ArQwq kudrq nUM vyK vyK ky BI krqw purK ivc surq nUM joVI r`Kx dw rMg lgw rhy[ sMsw huMdw hY ik pauVI dy ivc nvW ivKX ikauN cl ipAw hY, pr ieh sMsw TIk nhIN[ AMqrmuK rihx vwly DXwnI ‘pMc’ nUM bwhr dw idRStmwn bI ikvyN krqw purK ivc lweI rKy, aus dw vrxn krnw pRsMgk hY[ jy koeI (krqy dy krixAW dw ihswb) d`sy (qW suxn vwlw bI) vIcwr kry (ik ieh TIk d`s irhw hY ik glq? ikauNik) krqy dy krixAW dw qW ihswb ho hI nhIN skdw[ (ijvyN ‘kudrq’ dw Xw ‘krinAW’ dw ihswb d`sx vwly kihMdy hn ik ieh DrqI hY, ies dy hyT bOkdy hY, keI SySnwg, k`CU qy sUr Awidk hyTW d`sdy hn, pr gurU jI s`c d`sdy hn ik hyTW h`f cMm Xw im`tI p`Qr dw bOld nhIN, rcnw nUM kwXm r`Kx vwlw) bOld Drm (=krqwr dw b`Dw kwnUMn Xw nym) hY, (jo aus dI) dieAw qoN aupijAw hY, ijs (Drm) ny (ik hr pdwrQ nUM inXmW ivc b`Jy rihx dw) sMqoK (dy ky jgq dw) pRbMD sQwpn kr riKAw hY[ jy koeI (AYauN) bu`J lvy qW auh sicAwr ho jWdw hY[ (pr jy koeI ies qrHW ivcwr nw kry qW d`sy ik srIr vwly) bld auqy ikMnw ku Bwr hY? (Bwv koeI bld DrqI dw Bwr nhIN sih skdw, ikauNik) DrqI hY (aus qoN) prHy hor (Pyr) hor DrqI hY[ aus dy Bwr hyTW ikhVw zor hY? (Bwv hor kOx bl vwlw Awsrw hY?)[ (ijs ny ikhw iek Drq hY qy hyTW bOld hY, aus ny AwpxI v`loN Sumwr kih id`qw, ijs dI Bu`l aupr d`sI geI hY, hux Awp pRSn kr ky d`sdy hn ik DrqI hyT qW bOld kih ky Sumwr kih ilAw, DrqI dy au~qy jo Axigxq jIv rihMdy hn aunHW dw smwcwr bI bySumwr hY[ Awp d`sdy hn ik DrqI auqy) jIv (keI qrHW dIAW) jwqW, rMgW qy nwvW dy hn (ienHW) sBnW nUM (iek sdw) c`l rhI klm ny hI iliKAw hY (Bwv ienHW dw lyKw krqwr Awp hI jwxdw hY, hor) kOx ieh lyKw ilKxw cwxdw hY[ (jy mnu`K qoN) lyKw iliKAw bI jwvy (qW auh) ikMnw ku ho jweygw? (Bwv ADUrw hI rhygw)[ ikqnw blu hY, ikqnw suhxw rUp hY, ikMnI dwq hY, kOx ies (byAMqqweI dI) gyxqI myxqI, kr skdw hY[ (hW auh srb smrQ Awp hI jwxdw hY ijs ny) iek vwk nwl swrw (jgq) pswrw pswr id`qw[ aus qoN (Pyr jgq pRbMD dy) l`KW pRvwh tur pey[ (myry ivc AYqnw) bl ikQy ik mYN aunHW dw vrxn kr skW (jd vrxn ho nhIN skdw qW) ikauN nw mYN ieko vwrI (rcnhwr qoN) sdky ho jwvW hy inrMkwr! qUM sdw slwmq hY, jo qYnUM BwauNdw hY auho Blw kMm hY]16]</span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em><em>pMc=sMq[ XQwpMcim pMc pRDwn qy ijh jwinE prpMcu] (ib:gau:m:5297)[ pMc nUM gyxqI smJ ky pMj ArQ ilAw jwvy qd bI Bwv sMq hI rhygw, gyxqI AYs qrHW ho jwaU: 1. ‘nwm suxnw’ (pauVI 8 qoN 11)[ 2. ‘nwm mnn krnw’ (pau:12 qoN 15) (ArQwq ‘nwm ismrn’)[ ‘sc nwau’ qy ‘so mY ivsir n jweI’ (pau:4,5) 3. ‘vifAweI gwvxI vIcwrnI’ (pau:4, vifAweI vIcwr, ‘gwvIAY…’ (pau:5)[ 4. hukm qy turnw (pau:1)[ 5. mn nwl pRym krnw‘gwvIAY suxIAY min rKIAY Bwau’ (pau:5)[ eyh pMj gux ijs ivc hox so hY pMc=sMq[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>2. </em><em>prvwxumnzUr[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>3. </em><em>rwjwn = ‘rwjw’ joV ‘Anu’[ rwjw = ‘rwj krny vwlw’ joV ‘Anu’ = vW|U, nXweIN[ Bgq rwjy huMdy hn, pRmwx hY ‘nwnk hoir pwiqswhIAw kUVIAw nwim rqy pwiqswh] (vw:qy:v: slo:m:311) qQwpRB kau ismrih sy srb ky rwjy] (gau:suK:)[ punwDMnu swbwis khY pRBu jn kau jn nwnk myil ley gil lweI] (gUj:m:44)[ pwiqswhI Bgq jnw kau idqIAnu isir Cqu scw hir bxwie] (vf:vwr m:311590)[ AYauN bI ArQ krdy hn‘rwijAW dy drbwr ivc mwn pwauNdy hn’[ pr pauVI 34 pVH ky S`k nhIN rihMdw ik ‘dr’ dw Bwv ‘prmySur dw dr’ hY ij``Qy pMc prvwn soNhdy hn, XQw:‘scw Awip scw drbwru] iqQY sohin pMc prvwxu’] (jpujI[)</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>4. </em><em>krqy kudrqI musqwku[(iqlM:m:5724)</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>5. </em><em>‘nwhI sumwru’ dw ArQ Bwv hY ihswb nhIN ho skdw[ ies dw Bwv‘AnMq’ nhIN[ do AnMq nhIN ho skdy[ krqw purK Awp AnMq hY qy aus dy krinAW dw ivsQwr ieqnw hY ik gyxqI kr skxI mhwn kTn hY[ bySumwr dw Bwv eyQy bhuqwq lYxw hY, ‘AnMq’ nhIN[ qyry dwnY kImiq nw pvY iqsu dwqy kvx sumwru[ ieQy ‘Sumwr’ dw Bwv ‘AnMq’ hY[ (PwrsI, SumwrgyxqI)[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>6. </em><em>sMs, Dvl=sRySt bYl, DrqI hyT mMinAW bYl[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>7. </em><em>sMs: Drm=AweIn, kwnMUn, nym, iksy vsqU dI Xw vXkqI dI auh ibRqI jo aus ivc sdw rhy qy aus qoN v`K nw hovy[ krq`vX, nykI, Prz Awid[ (sM:s:kO:)</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>8. </em><em>dieAw dw puqR, Bwv hY eISvr dI dieAw qoN aupijAw hY[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>9. </em><em>sMqoK=XQw lwB KuS rihxw, hor nw mMgxw[ ieQy Bwv hYAwpxy inXmW ivc suK SWqI pUrvk tury rihxw qy aunHW dI aulMGxw nw krnw[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>10. </em><em> sUq=Dwgw, Dwgy ivc pRoiqAW ijvyN mxky pRbMD ivc ho jWdy hn[ sUq Qwpxw=pRbMD bMnHxw[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>11. </em><em>eyh qRY pd Drm, dieAw qy sMqoK do BwvW ivc Gtdy hYn[ 1. Pihly ‘jgq pRbMD’ qy Gtdy hn, AYauN ik eISvrIX inXm jgq pRbMD tor irhw hY, bOld Awid AwSRy nhIN[ ies clwey gey inXm ivc dieAw ‘eISvryCw’ ivc hY[ pRmwxUAW Xw vfy Awkwr vwilAW ivc (dohW ivc) jo inXm b`Dy hn aunHW ivc prspr imlny dw inXm bI hY[ sMqoK dw ArQ hY ijqnI pRwpqI hY aus qy suKI rihxw[ rcnW dy pdwrQW ivc Awpxy Awp ivc itky rihx dw suBwv sMqoK hY[ dyKo ivroDI q`q mirXwdw b`Dy AivryDI bI ho rhy hn[ dUsrw BwvikauNik, Agy c`l ky ies DrqI pr v`s rhy jIvW dw izkr hY‘jIA jwiq rMgw ky nwv’[ so pRSn huMdw hY ik ijvyN jgq pRbMD ivc Drm dieAw qy sMqoK dI QW hY iqvyN ienHW iqMnW dw ‘jIv isRStI dy pRbMD’ ivc Drm kI itkwxw hY? au~qr: jIv isRStI ivc jIvW dw vrqwau prspr Drm (inAW) dw hovy, pr auh Drm (inAW) dieAw dy AwiSRq hovy qy XQw lwB sMqoK hovy hr jIv dy AMdr qW jIv SRyxI dw pRbMD bI sUq turdw hY, kusUqqweI nhIN rihMdI[ Bwv mnu`K SRyxI dI BweIcwrk AvsQw suK vwlI ho jWdI hY[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>12. </em><em>‘jy ko buJY hovY sicAwru’ dw sMpR: ArQ AYauN bI hY: jy koeI ieh g`l bu`J ky sicAwr hoxw cwhy ik DrqI hyTW bOld TIk hY qW aus qoN pu`iCAw cwhIey ik ‘DvlY aupir kyqw Bwru] DrqI horu prY horu horu] iqsqy Bwru qlY kvxu jog]’?</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>13. </em><em>jy DrqI hyTW bOld qy aus hyTW kuC hor hor dI lVI qorIey, AMq inrwDwr mMnxw paU[ Pyr iek DrqI nhIN hor hor; aus qoN prHy hor, Bwv AnykW hn, swrIAW leI bOld mMnky ikQy FoeI? AMq sWeI dy b`Dy inXm qy hI itkwau hovygw[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>14. </em><em>vUVnwvihxw, clxw[ vUVI klwm=cl rhI klm[ (A) sMpR: ivc ‘hukm rUp klm’ bI Bwv krdy hn[ (e) ‘m`Qy auqy vih cukI kml’ bI krdy hn[ pRmwx jYsI kml vUVI hY msqik qYsI jIAVy pwis] (isir:m:1 phry174)[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>15. </em><em>qwx=bl[ (A) ivsQwr[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>16. </em><em>pMjw: suAwilE, pRw., suAlMikX[ sMs:, svlMikRq PibAw, suhxw[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>17. </em><em>kUqu=KVy PslW nUM dyK imxky dwxy dw mu`l qu`l pw lYxw[ AMdwzw, myxqI gyxqI[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>18. </em><em>Pw:, drXwnd, smuMdr Bwv hY jgq pRbMD dy pRvwh[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>19. </em><em>‘kudriq kvx khw vIcwru’ pRSn vwcI kwvX hY, ies qrHW hI ‘vwirAw n jwvw eyk vwr’ bI pRSn vwcI hY ‘ikauN n vwirAw jwvW?’ Bwv ieh hY ik mYN vIcwr krnoN Asmr`Q hW, qWqy mYN isPq slwh ivc jWdw hW qy bilhwr bilhwr ipAw huMdw[ (A) ‘vwr’ dw ArQ sMpRdw ivc vwl qy idhwrVI bI lwauNdy hn[ qyry swjy ‘iek vwl’ dI bnwvt ivc jy qyrI kwrIgrI id`sdI hY aus qoN mY sdky nhIN ho skdw (swrI dw qW ikAw kihxw hY)[ (e) iek idhwVI nhIN mYN hr idauhwVI qYQoN vwrny hW[ (s) mYN qYQoN iek vwrI bI vwrny hox lwiek nhIN, ieauN 7 ArQ lwauNdy hn[ pr jo ARQ aupr lwXw hY Asl Bwv dy sB qoN vDIk nyVy hY[</em></span></p>
|