|
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#b22222;">33 pauVIAW ivc Akwl purK dw srUp, aus dI pRwpqI dy 'AMqRIv swDn' (nwm ismrx, gux gwXn Awid) iPr idRStmwnI ivSwlqw qy suMdrqw Awid qoN isPq slwhI rMg lY ky krqy ivc smwey rihx dy 'bihrMg swDn' vrxn ho cu`ky hn[ ies Awqmk iemwrq nUM au~cy su`cy Awcrn dIAW nIhW qy auswrn dI isKXw bI Aw cu`kI hYsI[ iPr smyN dy privrq swDn, jo ivgV cuky sy, Xw Alp gux vwly sy, Xw Zlq nIhW qy bxy hoey sy, so jgHw jgHw idKlwey jw cuky hn qy ienHW qoN cuk ky eISvr prwiexqw ivc ndr dI syD hyT itky rihxw bI vrxn ho cukw hY[ hux pauVI 34 ivc nvW ivKX cldw hY[ ies ivc DrqI nUM jIvW dy rihx dw QW qy ieQy vsdy jIvW nUM 'krm krn hwr' d`isAw hY, ies DrqI nUM 'Drm KMf' AwiKAw hY[ Drm nwm hY AYsIAW krnIAW dw jo sMswr ivc SuB hox qy pRlok ivc sdgqI dyx[ ies A`DI pauVI ivc d`isAw hY ik jIvW dI vIcwr aunHW dy Awpo Awpxy krmW dy Anuswr huMdI hY, ik``Qy? qW (AglI A`DI pOVI ivc) PurmwauNdy hn ik srIr qXwg jwx dy bwdnwnk gieAw jwpY jwie ijQy s`cw (vwihgurU) Awp hY qy aus dw drbwr hY (scw Awip scw drbwru), EQy jIvW dy kIqy krmW qy kmwey DrmW dI kicAweI pikAweI dI jWc pVqwl huMdI hY[ EQy suBwiemwn kOx huMdy hn? auqr hY 'pMc prvwxu', ijnHW qy imhr idRStI vwly dI b^iSS nwl aunHW qy inSwn pYdw hY ik ieh bKSy gey hn, hux kwl c`kR ienHW qy nhIN pY skdw 'bKis lIey nwhI jm kwxy]' (bsMq m:11190)[ ies vrxn qoN bwd FweI pauVIAw lMG ky 37vI dy A`D ivc iPr aus itkwxy dw vrxn AwauNdw hY ijs nUM ieQy 's`cw drbwr' ikhw hY, aus nUM EQy 's`cKMf' AwiKAw hY[ scKMf dw vrxn jo pauVI 37 ivc hY auh inrMkwr (inrgux) prmwqm dyv dw v`sxQwau d`isAw hY[ gl kIh pauVI 34 (dy A`D) ivc Awkwr vwlI DrqI qy Awkwr vwly jIvW dw vrxn hY qy pauVI 37 (dy mgrly A`D) ivc inrwkwr dy AsQwn qy srUp dw kQn hY, ienHW dohW'swkwr' qy 'inrwkwr' dy ivcwly qRY hor lokW dw izkr hY gXwn KMf, srm KMf, krm KMf jo pauVI 35, 36, 37 ivc AwieAw hY[ AwpxI AgwD gqI nUM sRI gurU jI Awp jwxn, pr AYsw pRqIq dyNdw hY ik gXwn KMf ivc 'gXwn' dw, srm KMf ivc 'ivsmwd' dw qy krm KMf ivc 'BgqI' dw vrxn hY[ eyh qRYey DrqI vW|U swkwr qy scKMf vW|U inrwkwr vrxn nhIN hoxy, prMqU ieh g`l spSt d`sI hY ik gXwn KMf ivc gXwn dw pRkwS hY qy kRoVW AwnMdW dw invws hY[ srm KMf ivc (rUp=) sONdrX dI pRDwnqw hY qy 'gXwq' dy swry rUp bI EQy GVIdy hn, surq miq, mnI^w, buDI qy suiD jo 'suqy qy isDI' gXwn rUpw gXwq hY[ EQy sOBwgXqw qy suK hI suK hY[ nwm ies nUM 'srm KMf' idqw hY, srm hY sMsikRq pd 'Srm@mn@', ijs dw ArQ hY hrK, AwnMd[ ies vwsqy ik eyQy auh AwnMd hY jo r`bI sONdrX duAwrw pRwpq huMdw hY[ suMdrqw suqy hI AwnMd dwiek vsqU hY[ ies krky rUp Xw suMdrqw pRDwnI QwauN nUM srmKMf AwiKAw hY[ ieqnw d`s ky ies KMf dy hor vrxn Kuhl skxw kTn d`isAw hY[ iPr krm KMf hY ijQy keI lokW dy BgqW dw invws hY; ijnHW dy ihrdy ivc vwihgurU vsdw hY qy Eh AwnMd mgn rihMdy hn[ ijQy zor dw invws d`isAw hY, pr ieh zor nhIN, ieh auh prmwqm bl hY ijs nwl hauN dUr huMdI hY qy AMdr rwm BrpUr ho jWdw hY[ iPr auQy mihmw qy mihmwvwn d`sy hn ijnHW dI suMdrqw Ak`QnIX hY[ v`fI gl ieQoN dI ieh hY ik ieQoN Pyr grwau nhIN[ 'nw kwl c`kR' ivc BRmx ieQoN ho skdw hY qy nw mwieAw ik pRikRqI koeI mohnI moh ky T`g skdI hY[ krm dw ArQ hY bKiSS, Pzl[ krm dw inSwn ijnHW nUM ipAw ieh aunHW dw KMf hY[ ijnHW nUM inSwn ipAw hY auh kwl c`kRoN aupr ho gey 'bKs lIey nwhI jm kwxy'[ (bsMq m:11190) scKMf ivc vsdw vwihgurU jgq pRbMD nUM dyKdw, qordw, vIcwrdw, ivgsdw qy imhrW krdw hY qy hukm nUM sMcwln krdw iliKAw hY[ ieQy sMsw kIqw jw skdw hY ik ieauN qW aus inrwkwr dw iksy dyS ivc itkwxw ho igAw hW ieauN auh iek dySI qy iek dySI hox krky pRxwmI ho igAw, qd Awp EQy 'KMf mMfl bRhmMf loA loA d`s ky aus dy 'srb vXwpI' hox dw Bwv drswauNdy hn[ 'aus dy inrwkwr ho ky Pyr vyKx ivgsx hukm torn' dw jy sMsw aupjy qW aus dw auqr dyNdy hn ik ieh g`l kQn qoN pry dI hY, vrxn nhIN ho skdI, so smJI BI nhIN jw skdInwnk kQnw krVw swr] ieho g`l pihlI pauVI ivc d`s Awey hn: 'hukmI hovin Awkwr hukmu n kihAw jweI'] sdw sqX srUp dw hukm sdw sqX srUp hY[ ijvyN Awp Ak`Q hY iqvyN hukm Ak`Q hY[ pihlw hux swkwr lokDrm KMf dw vrxn krdy hn:</span></p>
<p style="text-align: justify;">
</p>
<p style="text-align: justify;">
rwqI ruqI iQqI vwr ] pvx pwxI AgnI pwqwl ] iqsu ivic DrqI Qwip rKI Drm swl ] iqsu ivic jIA jugiq ky rMg ] iqn ky nwm Anyk Anµq ] krmI krmI hoie vIcwru ] scw Awip scw drbwru ] iqQY sohin pMc prvwxu ] ndrI krim pvY nIswxu ] kc pkweI EQY pwie ] nwnk gieAw jwpY jwie ]34]</p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#0000cd;">(aupr AwkwS hn, duAwly) paux (hyTW) pwqwl hn, (sqh pr) AgnI qy pwxI, (AYsy dys ivc) rwqW ruqW iQqW qy vwrW (ArQwq oes qrHW dI kwl gqI rc ky) aus (pRbMD) ivc (sweIN ny ieh) DrqI Drm (kmwaux dw) sQwn (bxw ky) sQwpn kr rKI hY[ aus (DrqI) ivc rMg rMg (BWiq BWiq) dy jIv (qy auhnW dy jIvn vwsqy qrHW qrHW dIAW jugqW (rcIAW) hn[ (Eh jIv gyxqI ivc AnMq=) bySumwr hn qy aunHW dy nwm Anyk hn[ hryk (jIv dy Awpo Awpxy kIqy SuB ASuB) krmW duAwry vIcwr huMdI hY (pRSnik`Qy? au~qr) (rcnhwr vwihgurU) Awp s`cw hY qy s`cw (hI hY ausdw) drbwr, auQy (Bwv ausdy drbwr ivc) prvwx hoey sMq SoBw pwauNdy hn[ (EQy) imhr krn vwly scy prmySur dI) bKiSS duAwrw inSwn pYNdw hY[ EQy (jIv dI) kicAweI pikAweI dw pqw l`gdw hY[ (PurmwauNdy hn gurU) nwnk (dyv jI ik Es s`cy drbwr ivc) igAw hI pqw lgygw (ik kicAweI iks ivc qy pikAweI iks ivc hY)]34]</span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em><em>rUp siq jw kw siq AsQwnu] (suKmnI)[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>2. </em><em>kuC duhW nwl iBMn AiBMn hYn[ hux jykr 'Drm KMf' nUM swkwr, 'gXwn, srm qy krm' nUM srgux qy 's`c KMf' nUM inrgux smJ leIey qW AslIAq dy bhuq nyVy Fu`k pvWgy[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>3. </em><em>&w:, krm=b^iSS[ &zl[ sMpRdw ivc ienHW KMfW ivc qRY kWf drswauNdy hn 1. Drm KMf=krm kWf: 2. gXwn KMf= gXwn kWf[ 3. srm KMf= aupwsnw kWf[ bwkI rhy krm KMf qy sc KMf[ so krm KMf nUM ienHW iqMnW 'jugqW swDnW nwl pRwpq' lokW qoN vKrw bKiSS dw kWf vrxn krdy hn[ jo lok inrwDwr ho ky kyvl eISvr AwDwr qy itky qy ijnHW qy imhr ho geI, aunHW dw KMf 'krm' hY[ Agy scKMf, 'inrwkwr dw itkwxw' hY[ koeI koeI dwny 'krm' nUM sMsikRq pd mMn ky 'krm (ikRXw) dw KMf' bI ArQ lwauNdy hn[ ieh krm pUrn pd qy A`pVy qy bIqrwg dw krm hY, jo auh prm pd qy phuMc ky jgq dI inSkwm syvw qqpr ho ky krdw hY, jYsw ik gurU jI ny PurmwXw hY mMnY prvwrY swDwr] mMnY qrY qwry gurisK] (jpujI)[ ieauN bI krm KMf 'nwEih mrih n Twgy jwih' vwlw prm pd hI bxdw hY[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>4. </em><em>prmwqm bljoir qumwry suiK vsw scu sbdu nIswxu] (gau:m:5/217)[ Awqm bljo jn lUJih mnY isau sy sUry prDwnw] (mwrU vwr m:381089)[ nwnk so surw vrIAwmu ijin ivchu dustu AhMkrxu mwirAw] (vwr isrI rw:m:3/86)[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>5. </em><em>kihbo kau soBw nhI dyKw hI prvwnu] (kbI:s:121)[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>6. </em><em>dyS qy kwl ivKy DrqI rKI geI[ (gXwn Ark 1890 ib:) </em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>7. </em><em>Drm swl=DrmSwlw=Drm dw AsQwn, Drm kmwaux dw QwauN[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>8. </em><em>ky rMg=keI rMg, Bwv BWq BWq qy qrHW qrHW dy[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>9. </em><em>(A) jIv dw vIcwr krmW Anuswr huMdw hY[ krmI=krm krn vwlw, Bwv jIv[ krmI=krmW duAwry[ (sMpRdw)[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>10. </em><em>Koty Kry prKIAin swihb kY dIbwix] (slok:m:1, vwr sUhI12789)[</em></span></p>
<p style="text-align: justify;">
</p>
<p style="text-align: justify;">
Drm KMf kw eyho Drmu ] igAwn KMf kw AwKhu krmu ] kyqy pvx pwxI vYsMqr kyqy kwn mhys ] kyqy brmy GwViq GVIAih rUp rMg ky vys ] kyqIAw krm BUmI myr kyqy kyqy DU aupdys ] kyqy ieMd cMd sUr kyqy kyqy mMfl dys ] kyqy isD buD nwQ kyqy kyqy dyvI vys ] kyqy dyv dwnv muin kyqy kyqy rqn smuMd ] kyqIAw KwxI kyqIAw bwxI kyqy pwq nirMd ] kyqIAw surqI syvk kyqy nwnk AMqu n AMqu ]35]</p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#0000cd;">Drm KMf dw qW ieho Drm hY (ik, ieQy Drm kmwvy)[ (hux) igAwn KMf dw ivSX AwKhu[ (au~qraus ivc) ikMny pOx, pwxI, AgnIAW, ikMny ikRSn qy iSv (hYn qy) ikMny GwVqI bRhmy (hn ijnHW qoN) GVy jWdy hn (keI pRkwr dy) rUp rMg qy vys[ ikMnIAW krmW dIAW BUimAW, ikMny sumyr, ikMny DrUA, (ikMny) aupdyS (dyx vwly DrUA vrigAW dy, Bwv nwrd Awid hn)[ ikMny ieMdR, cMd, ikMny sUrj, ikMny mMfl (qy ikMny) dyS (hn)[ ikMny is`D bu`D, ikMny nwQ, ikMny (hn) dyvI dy srUp[ ikMny dyvqy, dwnv, ikMny munI (irSI Awid) ikMny rqn qy smuMdR (hn)[ ikMnIAW (jIvW) (dIAW) KwxIAW, ikMnIAW bwxIAW (hn), ikMny pRBU dy pwqSwh hn[ ikMnIAW surqIAW (qy) ikMny syvk hn, (kihMdy hn gurU) nwnk (dyv jI ik auhnW dw) AMq hI koeI nhIN]35]</span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em><em>krm=krq`q, krqv, pRkwr, ivSX[ (A) jwpdw hY ik ieh pd 'kRm' hY; iesdw Bwv hY qrqIb, pd Xw drjw[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>2. </em><em>AwKhu= qusIN d`so[ (sMpR:)[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>3. </em><em>'Aink bRhmy jwky byd Duin krih]' (dyKo swrw SbdswrM:m:51235)</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>4. </em><em>'GwVqI pd dI mwqRw Gtw ky 'GwViq' kIqw hY, CMd dy vzn leI[ GwVqI=GVn vwlw, rcn vwlw[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>5. </em><em>GVIAih=GVy jWdy hYn[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>6. </em><em>krm BUimAW=Eh lok ijnHW ivc krm pRDwn hY[ jYsy swfI DrqI hYkrm BUim mih boAhu nwmu](gwau m:5)</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>7. </em><em>sM:, pwiq=suAwmI, pRBU (mo:iv: qy iv:)[ (A) sMpR: ArQ ieh bI hYpwqSwhW dIAW SRyxIAW[ pwq=pMkqI[ (e) &w:, pwd=qKq[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>8. </em><em>surqIAW=surqW, AQvw, surq nwl ABXws krn vwlIAW rUhW Xw bIbIAW[ (A) vydW dIAW SruqIAW Bwvvyd[ (sMs:)[ (e) surqI syvk=SruqIAW dy syvk (irKIAwid) (sM:)[</em></span></p>
<p style="text-align: justify;">
</p>
<p style="text-align: justify;">
igAwn KMf mih igAwnu prcMfu ] iqQY nwd ibnod kof Anµdu ] srm KMf kI bwxI rUpu ] iqQY GwViq GVIAY bhuqu AnUpu ] qw kIAw glw kQIAw nw jwih ] jy ko khY ipCY pCuqwie ] iqQY GVIAY suriq miq min buiD ] iqQY GVIAY surw isDw kI suiD ]36] </p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#0000cd;">igAwn dy KMf ivKy igAwn mhwn qyjvwn hY, auQy kroVW nwdW qy ibnOdW dw AwnMd hY[ (srm KMf) AnMd dy KMf dI l`Cxw suMdrqw hY[ EQy (aupmw qoN prHy Bwv) prm suMdr GwVq GVI jWdI hY, aus (srm KMf) dIAW g`lW khIAW nhIN jw skdIAW[ jy koeI (Eh g`lW) AwKy qW ipCoN pCuqwauNdw hY, (ikauNik sWgoN pWg vrxn mwnuKI bolI ivc ho nhIN skdw, nmUny leI dyKo) EQy suriq, miq, min qy buiD GVIAW jWdIAW hn[ EQy GVI dI hy suiD (idvX bu`DI jo) dyviqAW qy isDW (purKW) dI (vsqU) hY[ (hux soco ibn dyKy ieh g`lW kQnI mwqR nwl kIkUM smJ ivc pY skdIAW hYn)!]36]</span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em><em>BwvauQy iek auh AnMd hY jo ies lok dy kRoVW nwdW ibnodW dy qu`l hY[ AwnMd=Aihlwd[ pRsMnqw[ibnod=hrK[ibnod dw ArQ Awmod pRmod bI ilKXw hY[ (s:ko:774)[ Awmod=ieSt vsqU dy drSn dw AwnMd[ pRmod=aus dI pRwpqI qoN jo suK hovy[ duie pd gurbwxI ivc k`Ty bhuq vyr AwauNdy hn[ kof=kRoVW[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>2. </em><em>sMs:Srm@mn@ (KuSI, AwnMd)[ keI dwny SRm=(imhnq ArQ bI krdy hn pr qdoN ies dw rUp Aksr 'sRm' huMdw hY XQw'sRmu pwvY sgly ibrQwry'[ keI Srm=ljXw ArQ krdy hn qy Bwv lYNdy hn vYrwg[ pRMqU (rUp=) suMdrqw AwnMd prspr myl hY[ suMdrqw dy drSn qoN suqy KuSI huMdI hY[ ieQy ieh KuSI iqRSnW dI pUrxqw mwqR vwlI KuSI nhIN, pr 'kudriq visAw' vwihgurU dy drSn Xw AnuBv dw AwnMd hY[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>3. </em><em>bwxI=bxqr, l`Cxw, lKw dyxw[ (A) bwxI=bolI[ (e) pRiqpwdn krnw[ sMpR: ivc AYauN bI lwauNdy hnsrm KMf vwilAW dI bwxI suMdr huMdI hY[ AQvw srm KMf dI bxwvt suMdr hY[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>4. </em><em>gXwq dy drjy d`sy hn, suriq, miq, min, buiD[ iek purwxy p`CmI tIkwkwr ny min buiD dw ArQ kIqw hY mn ivc buiD[ pr eyQy min iesqRI ilMg hY[ murwd hY mnIKw qoN jo bu`DI nwl ivqRyk krny nimq hY[ mnI^w=auh mn ijs ivc ie`Cw pRDwn hY[ mnI^w iesqRI ilMg hY[ buDI=mn dI auh gXwq jo ivvyk qy ivqRyk krdI hY qy inrxY krky inscy cl lY jWdI hY[ GwVq GVIAY dI sYnq bI aus suMdr srUp dI lKwXk jwpdI hY jo 'AwpInY@ Awip swijE' Anuswr 'ApnI' swjnw krky cwau BirAw bYTw 'duXI kudrq ' dI swjnw leI keI pRkwr dI 'cyqn swjnw' ipAw krdw hY, jo ik 'Acyqn swjnw' ivc kMm krdI hY[ (Awsw vwr m:1)[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>5. </em><em>suiD Xw isiD auh buDI hY jo 'kwrx kwrj' jwx ky is`DWq qy A`pVn dI QW is`Dw hI s`c qy isDWq dI gXwqwvwn ho jWdI hY[ ies dI pRwpqI 'pUrxqw nUM A`pVy is`D purKW' nUM huMdI hY Xw ieh dyviqAW ivc huMdI hY[ suqy gXwn vwlI bu`DI[ ieh p`CmI i&lws&rW nwl kuC imldI hY[ AQvw Xog drSn dI 'irqMBrw' nwl imldI hYsqX nUM Dwrn krny vwlI bu`DI, ijs ivc BRWqI dw lyS nhIN huMdw[</em></span></p>
<p style="text-align: justify;">
</p>
<p style="text-align: justify;">
krm KMf kI bwxI joru ] iqQY horu n koeI horu ] iqQY joD mhwbl sUr ] iqn mih rwmu rihAw BrpUr ] iqQY sIqo sIqw mihmw mwih ] qw ky rUp n kQny jwih ] nw Eih mrih n Twgy jwih ] ijn kY rwmu vsY mn mwih ] iqQY Bgq vsih ky loA ] krih Anµdu scw min soie ] sc KMif vsY inrMkwru ] kir kir vyKY ndir inhwl ] iqQY KMf mMfl vrBMf ] jy ko kQY q AMq n AMq ] iqQY loA loA Awkwr ] ijv ijv hukmu iqvY iqv kwr ] vyKY ivgsY kir vIcwru ] nwnk kQnw krVw swru ]37]</p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#0000cd;">(krm KMf)&zl dy KMf dI rcnw jor hY[ EQy dUsrw hor koeI nhIN hY (ibnW bKSy hoieAW dy)[ EQy hn joDy mhWblI qy sUrmy[ aunHW ivc (ivAwpk) rwm BrpUr ho irhw hY[ auQy hn (BrpUr qy vXwpk rwm dI) mihmw ivc (mgn ho rhy AnykW) rwm qy sIqw[ auhnW dy rUp khy nhIN jw skdy[ Eh murdy (bI) nhIN qy nw hI T`gy jWdy hn ijnHW dy mn ivc Akwl purK v`sdw hY[ auQy keI lokW dy Bgq v`sdy hn, jo AwnMd mwxdy hn (ikauNik) auh s`cw (prmySur auhnW dy) mn ivc v`sdw hY[ (s`c KMf) s`c KMf ivc Awkwr qoN rihq (Akwl purK Awp vsdw hY (jo) rcI hoeI nUM vyKdw sMBwldw hY qy ikRpw idRStI nwl inhwl (krdw hY)[ auQy KMf mMfl qy bRhmMf hn[ jy koeI (auhnW dw) kQn kry qW AMq nhIN pYNdw[ auQy lokW pr lok (qy AwkwrW pur) Awkwr hn, ijs ijs pRkwr (inrMkwr dw) hukm (huMdw hY) EvyN EvyN (EQy) kwr (ho rhI hY)[ auh inrMkwr aunHW nUM) vyKdw hY (qy) vIcwr krky iKVdw (=KuS huMdw) hY[ (kihMdy hn gurU) nwnk (dyv jI ies KMf dw hor) vrxn krnw lohy (vW|U) krVw hY (Bwv bwxI nhIN vrxn kr skdI)]37]</span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em><em>A:, krm=imhr, &zl, bKiSS[ 'krm' ieQy sMsikRq dw pd 'krm' nhIN, auh 'krmI krmI hoie vIcwru' ipCy 'Drm KMf' ivc Aw cukw hY[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>2. </em><em>bwxI=bxqr, lCxw, lKw dyx vwlw icMnH[(A) bolI[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>3. </em><em>Pw:, zor=bl; auh rUhwnI bl, jo BgqW dy AMdr r`b dy invws qoN aupjdw hY[ auh bl ijs nwl ivkwr ij`qIdy hn[ XQw'sUry syeI AwgY AwKIAih drgh pwvih swcI mwxY'] (vf:m:1 Alw2580) punw:'nwnk so sUr vrIAwmu ijin ivchu dustu AhMkrxu mwirAw]' (vwr isrI:m:311)[ qQw'jo jnu lUJih mnY isau sy sUry prDwnw'] (mwrU vwr m:38)['jwkau hir rMg lwgo iesu jug mih so khIAq sUrw]' (Dnw:m:535)[ 'joir qumwrY suiK vsw]' (gau:m:5169)[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>4. </em><em>horu=dUsrw[hor,=hor, AOr[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>5. </em><em>rwm, Bwv vXwpk rwm, Akwl purK</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>6. </em><em>sIqo=rwmcMdR] qRyqy dy eISvr prwiex rhxy vwly sRI rwmcMdR jI qy aunHW dI piqbRq qy eISvr aupwSk iesqRI sIqw[ ijvyN Awm bolI ny mwDv dw mwDo bxwXw hY, iqvyN 'sIqw' joV 'Dv' qoN sIqwDv qy ies qoN sIqwDo qy iPr sIqo bxwXw jwpdw hY[ sIqo dw ArQ bixAw 'rwmcMdR'[ ieQy ies pd sIqo sIqw dy isAwixAW ny hor qrHW bI ArQ lwaux dy jqn kIqy hn: 2. sIqo sIqw=suMdrqw aupr suMdrqw qy mihmw ivc mihmw[ sIqw dI suMdrqw dy l`CxW qoN ArQ suMdrqw ilAw, iqvyN aus dy piqbRq l`Cx qoN Bgq ArQ bI lYNdy hn[ mihmw rUpI sIqw, (mwh=) cMd vrgI pRkwS rUp qy (sIqo=) sIql krnyhwrI[ EQy sIqw hY mihmw ivc sIql (Bwv pRsMn)[ EQy (mn) sIqw hoieAw hY prmySur dI vifAweI ivc (Bgqw dw)[ auQy sIqw hY (piqbRqw) ijsny sIqw (puroqw) hY mn mihmW ivKy[ EQy sIql qoN sIql (prmySur dy nwm dI) mihmw ivc (hYn Bgq)[ 8. (aunHW BgqW dy irdy ivc) SWqI hI SWqI (rihMdI hY, qy aus SWqI) ivc mihmw[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>7. </em><em>Bwv Eh bVy suMdr hn[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>8. </em><em>Bwv Eh hux Amr ho gey hn qy mwXw ik pRikRqI aunHW nUM hux Awpxy ivc BRmw nhIN skdI[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>9. </em><em>iek lok dy nhIN pr AnykW lokW dy Bgq EQy vsdy hn[ XQw sB qy aUc Bgq jw kY sMig] (swrM:m:5)</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>10. </em><em>auh vwihgurU 'AnMd' srUp hY ies krky ijnHW dy mn ivc auh vsdw hY Eh AwnMd ivc vsdy hn[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>11. </em><em>inrMkwr swry hY, inrMkwr AnMq hY, AnMq hr QW hY[ so aus dw scKMf vKry dys ivc nhIN, aus dy scKMf ivc hYn swry KMf, bRhmMf, lok qy Awkwr[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>12. </em><em>ieQy 'inrMkwr' dw vyKx ivgwsx qy vIcwr kQn ho irhw hY, ijs dw vrxn kTn hY[</em></span></p>
<p style="text-align: justify;">
</p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#b22222;">ipCy kQI swrI pRwpqI dw swDn nwm d`isAw hY[ nwm dy ABXws ivc ijnHW 'SuB guxW' ArQwq au~c Awcrx dI loV hY qy nwm dy isry cVHn leI ijs ZYbI shwXqw (eISvr AnugRh) dI loV hY, dohW dw eyQy sMKyp ivc muV ky vrxn krdy hn[ ijnHW SuB guxW dI loV hY, aunHW dw vrxn tkswl dy sMd Awid dy rUpk ivc id`qw hY[</span></p>
<p style="text-align: justify;">
</p>
<p style="text-align: justify;">
jqu pwhwrw DIrju suinAwru ] Ahrix miq vydu hQIAwru ] Bau Klw Agin qp qwau ] BWfw Bwau AMimRqu iqqu Fwil ] GVIAY sbdu scI tkswl ] ijn kau ndir krmu iqn kwr ] nwnk ndrI ndir inhwl ]38]</p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#0000cd;">(s`cI tkswl)jqu dI B`TI, DIrj dw suinAwrw, buiD dI Aihrx, igAwn dw hQOVw, Bau dIAW KlW, qp qwpx dI A`g, pRym dw BWfw (kuTwlI bxw), aus ivc AMimRq nUM Fwl, (ieh hY) s`cI tkswl, (eyQy) Sbd GVIdw hY[ (pr ieh) aunHW dI kwr hY, ijnHW pr (aus dI) ikRpw idRStI qy imhr hY[ (Eh) ikRpw idRStI vwlw (Akwl purK ApxI) ikRpw idRStI nwl (aunHW nUM) inhwl kr dyNdw hY (kihMdy hn gurU) nwnk[ Bwv suinAwry A`gy B`TI huMdI hY, B`TI nUM DONkxI lgI huMdI hY hvw dyx leI, ijs nwl A`g dw qwau vD jWdw hY qd kuTwlI ivc sony nUM pw ky Fwl lYNdy hn, iPr T``py hQOVy nwl muhrW Awid GVdy hYn jo pwqSwhI ^zwny dw^l huMdIAW hYn, ieh qsvIr hY jo ieQy SuB guxW dI iK`c nwmjp dI mirXwdw d`sI geI hY[ ArQwqDIrj Dwr ky jq sq nUM kwXm rKidAW, gXwn nUM AQvw sq SwsqR dy aupdyS nUM sux pVH ky miq ivc Dwrx kridAW, prmySur dy BY ivc qy qp ivc rihMidAW pRym BwvnW nwl nwm jpxw, ismrxw qy ArwDxw hY, ies nwl Awpy ny bwrW vMnIAW dy sony vW|U Su`D ho jwxw hY[ ies pr ndrI dI ndr hoxI hY qy jIv ny inhwl=AwnMd srUp ho jwxw hY[ pr pihlI khI tkswl dI kwr bI vwihgurU dI myhr nwl hI hoxI hY]38]</span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em><em>jq=jqI hox dw gux[ ieMidRAW qy vsIkwr[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>2. </em><em>suinAwry ies nUM dukwn bI kihMdy hn[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>3. </em><em>1.vyd[ 2. gXwn dwqw gRMQ[ 3. igAwn[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>4. </em><em>hQ ivc PVny dw sMd, AOzwr; koeI hiQAwr, pr eyQy Bwv suinAwry dy hQOVy qoN hY, ikauNik ies dy pihloN 'Aihrx' AwXw hY[ Aihrx=auh lohw ijs pr GVny jog DwqU r`K ky hQOVw mwrdy hn[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>5. </em><em>DONkxI[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>6. </em><em>'qp krnw' AgnI dw qwau dyx dI QWvyN hovy[ qp qoN murwd hYivroDI swmwnW dy huMidAW bI ABXws ivc juty rihxw, igrwau nw Kwxw, qXwg vYrwg ibRqI ivc rihxw[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>7. </em><em>AMimRq pd dy 20 ku ArQW ivcoN iek ArQ hYsonw[ gurbwxI ivc AMimRq nwm nUM vI ikhw hY[ "nwnk AMimRq nwmu sdw suKdwqw]" (pMnw 125)[ ieQy doie ArQ ieko pd 'AMimRq' ivcoN lYxy hn: aus BWfy ivc nwm rUpI sony nUM Fwil[ ies ivc qIsrw ktwKX ieh hY ik auh Fl ky qYnUM AMimRqAmr kr dyvygw[</em></span></p>
<p style="text-align: justify;">
</p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#b22222;">ieh pauVI nhIN AMqm Slok hY, mwno jpujI dw aupsMhwr hY[ ies ivc jpujI dw swr is`DWq aupdyS hY ik kudrq dy jo swmwn qyry audwly hn Eh qyrI auqpqI, pwlxw isKXw qy qYnUM KyVy ivc r`Kx dy shwXk hn, ieh g`l smJ ky qUM Awpxy AmlW nUM svC r`K[ nykI bdI duie Apxw Asr rKdIAW hn, iek 'sWeI' dy nyVy lY jWdI qy dUjI dUr lY jWdI hY, so nykI kr jo nyVy lY jWdI hY, pr krm gyV qoN bwhr nhIN k`FdI[ ies leI nykI kridAW krm gyV qoN k`Fx vwlw nwm iDAw, AYsw ismrn kr ik prmwqm dyv ivc DXwn gifAw jwvy, ies nwl aus dy dr qyrw muK aujlw hovygw[ nw kyvl qyrw sgoN ikqny hor qry nwl sMgI swQI mukiq pRwpq krngy[</span></p>
<p style="text-align: justify;">
</p>
<p style="text-align: justify;">
sloku ] pvxu gurU pwxI ipqw mwqw Driq mhqu ] idvsu rwiq duie dweI dwieAw KylY sgl jgqu ] cMigAweIAw buirAweIAw vwcY Drmu hdUir ] krmI Awpo AwpxI ky nyVY ky dUir ] ijnI nwmu iDAwieAw gey mskiq Gwil ] nwnk qy muK aujly kyqI CutI nwil ]1]</p>
<p style="text-align: justify;">
<span style="color:#0000cd;">pOx gurU hY, mhwn pwxI ipqw hY, DrqI mwqw hY[ ien rwq dovyN dweI qy dwieAw hn (ijnHW dI god ivc) Kyfdw hY swrw sMswr[ cMigAweIAW burweIAW vwcygw Drm (prmySur dI) hzUrI ivc (so) Awpy krxI Anuswr koeI (qW prmySur) dy nyVy (qy) koeI dUr (ho jwxgy)[ (pr) hy nwnk! ijnHW ny nwm iDAwieAw hY (Eh eyQoN AslI) imhnq Gwldy gey hn, (prmySr dy hzUr) Eh au~jly mUMh vwly (hn Ar hor) ikqnI (isRStI auhnW dy) nwl Cu`t jWdI hY]1] BwvpOx, pwxI, DrqI, idn, rwq ivc jIv jo krm kr rhy hn cMgy mMdy, EhnW Anuswr keI nyVy ho jwxgy qy keI dUr[ pr jo nwm jp dI Gwlxw Gwl ky jwxgy auhKws hzUrI Xw srUp ivc phuMcxgy qyaujly muK phuMcxgy, ArQwq prm pd nUM pRwpq hoxgy, AYsy nwm rsIAW dy nwl hor ikqnI isRStI Cu`t jweygI[ XQwEie dwqy duK kwtnhwr] jw kY sMig qrY sMswr] (gauVI suKmnI)[</span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>1. </em><em>sRI gurU nwnk dyv jI ny Awpxy ies Slok dIAW pihlIAW do qukW nUM mwrU solihAW ivc solhw dI Dwrnw ivc bI id`qw hY, XQwpaux gurU pwxI ipq jwqw] audr sMjogI DrqI mwqw] rYix idnsu duie dweI dwieAw jgu KylY KylweI hy] mw:so:m:11)[ ieho Slok mwJ dI vwr ivc m:2 dy isrnwmy hyT bI AwieAw hY, ijs dy pwT ivc do qRY pdW dw Prk hY:pvxupauxu[ idvsuidnsu[kyqI CutIhor kyqI CutI[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>2. </em><em>sMsikRq ivc pd 'mhq@' iqMnW ilMgW ivc vrqINdw hY, ies qrHW ieh 'DrqI' dw ivSySx lw ilAw jWdw hY, pr jy mhqu dy AONkuV v`l KXwl krIey qy gurbwxI ivc vrqwau q`kIey qW ieh puilMg hY, XQwmwnu mhqu nwnk pRbu qyry] (pMnw 188)[ ies krky 'mhqu' nUM eyQy 'pwxI' dw ivSySx lwieAw hY[ sMs:pd 'mhqu' dw ArQ hY 'v`fw pn'[ gurbwxI ivc 'mhqu' pd sMsikRq pd 'mhqu' dI QWvy bI vriqAw hY jYsy:'swcau mwnu mhqu qUM... (pMnw 54)[' sMsikRq ivc mhqv inpuMsk hY, pr gurbwxI ivc eyQy ieh pd vI puilMg krky hI vriqAw hY[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>3. </em><em>dweI=jo rwq vyly b`cy nUM sMBwldI hY[ dwieAw=jo ieny iKfwauNdw, sYr krwauNdw qy prcwauNdw hY[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>4. </em><em>Xw vwcdw hY Drm rwj (r`b dI) hzUrI ivc[</em></span></p>
<p style="margin-left: 18pt; text-align: justify;">
<span style="color:#808080;"><em>5. </em><em>Awip mukqu mukqu krY sMswru] (gauVI suKmnI)[</em></span></p>
|